Kraków

Ja, zakuty warszawiak, mówię i piszę przy każdej okazji: gdyby nie było Krakowa, nie byłoby Polski. Tej Polski z górą tysiącletniej, bogatej w pomniki i dzieła kultury, w historię dumną i chmurną. Gdy przymknie się oczy i wyobraźnią poszybuje do Krakowa, widzi się przede wszystkim Rynek z kościołem Mariackim i Sukiennicami, a także siatkę wąskich ulic w zielonych ramach Plant. Pod powieką pojawia się też wzgórze wawelskie z królewskim zamkiem. A przecież Kraków to dzisiaj obszar 327 kilometrów kwadratowych i około 750 tysięcy mieszkańców, nie tylko w jego pięknym epicentrum żyjących. Pod Kraków podszywa się zresztą sporo okolicznych gmin i pól, w tym również Nowa Huta, odległa o 12 kilometrów od Rynku Głównego. Wymyślili ją mędrcy spod znaku sierpa i młota z nadzieją na sproletaryzowanie się miasta, tego, co już w pierwszym powojennym referendum powiedziało komunie „nie”; sproletaryzować się nie udało, bo ludzie z Nowej Huty ulegli urokom królewskiego grodu i stali się jego rzetelnymi obywatelami. Udała się natomiast byłym włodarzom sztuka stworzenia z Huty ogromnego komina, który od lat z powodzeniem nadgryza mury starożytnego miasta i skutecznie truje jego mieszkańców. Jakaś tajemnicza chemia krakowskiego powietrza pozostaje wszelako nieskażona. Pamięć wielkich monarchów i mądrych kronikarzy, znakomitych artystów, rzemieślników, uczonych światowej sławy nie przestaje magnetyzować milionów Polaków i cudzoziemców, którzy tu dzisiaj zjeżdżają lub po prostu bawią często na: Sławkowskiej, Floriańskiej, Reformackiej, Grodzkiej. Niezbadane są wyroki boskie: Kraków przetrwał przez wieki, ocalał – chyba cudem jakimś – w latach drugiej wojny światowej. Zachowały się zabytki na miarę Florencji! Nie tylko dostojne pałace i omszałe wiekiem Świątynie – także setki kamieniczek z gotyckimi piwnicami, wspaniałości dech zapierające. Są podstawy, aby mówić o magii oddziaływania tych murów, które tyle w swoich dziejach przeżyły i widziały. UNESCO nie musiało zbyt długo medytować, by stary Kraków wpisać na listę Światowego Dziedzictwa Kultury.