Tolkien – kolejność czytania. Jak sięgać po powieści autora?

Nie tak łatwo da się odnaleźć w świecie Tolkiena i wykreowanych przez autora krainach. Trzeba jednak przyznać, że pisarz po mistrzowsku wszystko wymyślił. Najpierw bowiem stworzył całe Uniwersum, a dopiero później osadził w nim bohaterów. Dzięki temu czytanie książek staje się przyjemną i fascynującą przygodą. Trzeba tylko wiedzieć, jak zacząć, by się nie pogubić lub niczego sobie nie zaspoilerować, bo aż szkoda się tak pomylić.

I tutaj pojawiają się pierwsze komplikacje, które można znaleźć w przypadku większości autorów tworzących swoje Uniwersa czy książkowe cykle. Niektórzy czytelnicy są zwolennikami czytania książek zgodnie z datami ich wydawania. Uważają, że dzięki temu mogą poznać styl autora i widzieć, jak z książki na książkę jego warsztat staje się coraz lepszy. Tylko problem polega na tym, że wielu pisarzy nie tworzy powieści zgodnie z chronologią opisywanych w nich wydarzeń. Z tego powodu czytelnik przeskakuje między nimi i może czuć się sfrustrowany.

Z drugiej strony prequele i książki przenoszące nas nawet tysiące lat przed opisywanymi wydarzeniami w tych najpopularniejszych powieściach nie zawsze nas „porywają”. Jeśli więc nie znasz jeszcze ani „Hobbita” ani „Władcy Pierścieni”, to możesz mieć spory problem. Dlaczego? Bo pierwszą książką pod względem chronologii wydarzeń nie jest żadna z nich, ale „Silmarillion”.

W przypadku Tolkiena masz co najmniej trzy możliwości. Pierwsza z nich zakłada czytanie zgodnie z czasem wydawania (rok premier znajdziesz przy każdym tytule). Drugą, najbardziej wskazaną opcją jest sięganie po nie zgodnie z chronologią wydarzeń i taką też kolejność znajdziesz poniżej. Jeśli jednak boisz się, że „Silmarillion” Cię nie zachwyci i w dodatku zniechęci, to możesz zacząć od „Hobbita”, który będzie 6 w poniższej kolejności, a pierwszych 5 pozycji wziąć sobie „na deser”, jako dopowiedzenie i poznanie dodatkowych treści już po zapoznaniu się z tymi najpopularniejszymi. Taki porządek też będzie dobry.

Trzeba też pamiętać, że w Polsce nie ukazały się jeszcze wszystkie książki, które uznaje się za uzupełnienie informacji dotyczących Śródziemia i całego Uniwersum. Na podstawie pism, szkiców i notatek pozostawionych przez Tolkiena są wydawane kolejne tytuły, które mogą zainteresować czytelników. Warto więc ich poszukiwać, a w poniższej liście znajdziesz te, które uważa się za klasyczną, tradycyjną kolejność.

Chcąc poznać świat Tolkiena warto przygotować sobie wygodny fotel. Choć w tej liście znajdziesz „tylko” 9 pozycji, to pamiętaj, że są one bardzo obszerne i wciągające, a ich czytanie zajmie więcej, niż jeden wieczór. I to ogromny atut, ale i wyzwanie dla niejednego czytelnika. Jak sięgać po książki tego autora?

1. „Silmarillion” (1977) – to zbiór opowieści o Pierwszej Erze, czyli o wydarzeniach, które poprzedzają te rozgrywające się we „Władcy Pierścieni”. W Dawnych Dniach ukształtował się pewien porządek świata, w którym żyją poznani bohaterowie. To tutaj znajdziesz różnego rodzaju legendy i podania dotyczące zamierzchłych czasów, przebywania pierwszego Władcy Ciemności w Śródziemiu, walki elfów Wysokiego Rodu z nim i innych rodów, które pozwolą Ci lepiej zrozumieć i poznać całe Śródziemie.
2. „Beren i Lúthien” (2017) – to opowieść odtworzona z zapisków Tolkiena i opublikowana jako oddzielna książka. Przedstawia ona fatum, jakie wisi nad miłością tytułowych bohaterów. Śmiertelny człowiek pokochał z wzajemnością nieśmiertelnego elfa. Ojciec Lúthien był nieprzychylny człowiekowi i zgodził się na ślub córki z człowiekiem tylko pod warunkiem, że ten wykona zadanie, które było właściwie niemożliwe do zrealizowania. Jest to rdzeń samej legendy dotyczącej nie tylko dnia próby dla zakochanych, ale i próby wykradzenia Silmarila Melkorowi.
 3. „Dzieci Húrina” (2007) – to kolejna książka, nad którą Tolkien pracował wiele lat, ale nie zdołał jej dokończyć. Tego zadania podjął się jego syn. „Dzieci Húrina” przenoszą czytelników sześć i pół tysiąca lat przed wydarzeniami rozgrywającymi się we „Władcy Pierścieni”. Śródziemie jest pogrążone we władzy Czarnego Władcy. Nie żyją najdzielniejsi wśród ludzi i elfów. Nowy, bardzo niebezpieczny przywódca razem z całą grupą banitów postanawia przeciwstawić się Czarnemu Władcy.
4. „Upadek Gondolinu” (2018) – ta książka przedstawia starcie dwóch najpotężniejszych mocy świata. Morhoth to ucieleśnienie zła, które ze swojej fortecy w Angband dowodzi całą armią. Jego przeciwnikiem jest Ulmo, nazywany Władcą Wód. Bardzo ważne we wzajemnej wrogości staje się piękne, ale ukryte miasto Gondolin...
5. „Niedokończone opowieści” (1982) – zbiór opowiadań spisanych przez Tolkiena i opatrzonych przedmową i krótkimi komentarzami przez jego syna. W „Niedokończonych opowieściach” znajdziesz dużo ciekawostek dotyczących Śródziemia, Gandalfa, Dawnych Dni czy Wojny o Pierścień.
6. „Hobbit, czyli tam i z powrotem” (1961) – głównym bohaterem jest Bilbo Baggins, leniwy hobbit, który lubi mieć święty spokój i niechętnie opuszcza swój dom. Wszystko się zmienia, gdy u progu pojawia się Gandalf wraz z krasnoludami i zabiera go na wyprawę. Bilbo wyrusza po wielkie, ale strzeżone skarby, spotyka magiczny pierścień czy przerażającego Golluma.
7. „Władca Pierścieni. Drużyna Pierścienia” (1954) – dawno, dawno temu kowale elfów wykuwali wyjątkowe pierścienie dające ogromną moc. Niestety Mroczny Władca stworzył jeden tylko, ale za to taki, który dawał władzę nad pozostałymi. I jak na złość znalazł go hobbit, który został zmuszony do odbycia długiej i niebezpiecznej wędrówki do Krainy Cienia, by zniszczyć ten pierścień.
8. „Władca Pierścieni. Dwie wieże” (1954) – Boromir umiera, a Merry i Pippin zostają uwięzieni. Jednak Bractwo Pierścienia niestrudzenie kontynuuje swoją drogę, choć nikt nie wie, co się stało z Frodem i Samem. Jednocześnie tropiony przez Magzule Powiernik Pierścienia podąża za Gollumem, przemierza Martwe Bagna i staje u stóp fortecy strzegącej drogi do Krainy Cienia.
9. „Władca Pierścieni. Powrót króla” (1955) – Władca Ciemności zebrał swoje armie. Do walki z nimi stają połączone siły ludzi, elfów, krasnoludów i entów. Jednocześnie Frodo i Sam wciąż idą coraz dalej i dalej, w głąb Mordoru, by zniszczyć Pierścień Jedyny.