Lektury obowiązkowe na rok szkolny 2025/2026. Pełna lista

Właściwy dobór lektur szkolnych ma ogromne znaczenie nie tylko dla rozwoju językowego uczniów, ale przede wszystkim dla ich wrażliwości, systemu wartości i umiejętności rozumienia świata. Dobrze dobrane teksty literackie potrafią inspirować, otwierać umysł i uczyć empatii. Z tego powodu lektury obowiązkowe powinny odpowiadać na wyzwania współczesności, łączyć klasykę z literaturą bliską młodemu pokoleniu, a jednocześnie rozwijać kompetencje czytelnicze i umiejętność interpretowania treści. Dzieła, które nie rezonują z doświadczeniami uczniów, często stają się jedynie przykrym obowiązkiem, a przecież kontakt z literaturą powinien wzbudzać ciekawość i zachęcać do samodzielnego sięgania po książki.

Zmiany, które pojawiają się w ostatnich latach w kanonie lektur wynikają z kilku istotnych czynników. Przede wszystkim są odpowiedzią na zmieniającą się rzeczywistość społeczną i kulturową. Szkoła nie może funkcjonować w oderwaniu od tego, co aktualne i ważne dla młodych ludzi.

Aktualizacja listy lektur jest również efektem debat środowisk edukacyjnych, oczekiwań rodziców oraz kierunku, w jakim zmierza polityka oświatowa. Czasem zmiany te wzbudzają kontrowersje, szczególnie gdy dotyczą pozycji uważanych za kanoniczne lub ideologicznie nacechowane. Niezależnie jednak od opinii, jedno pozostaje pewne: kształt listy lektur wpływa na sposób, w jaki kolejne pokolenia uczniów będą rozumiały literaturę, historię i wartości oraz postrzegały książki jako te, które niosą przyjemność z czytania lub… przykry obowiązek.

W klasach 1–3 szkoły podstawowej kontakt z literaturą odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu nawyków czytelniczych, nauki płynnego czytania oraz budowaniu pozytywnego stosunku do książek. To właśnie na tym etapie dzieci uczą się, że czytanie może być przyjemnością, przygodą i źródłem wiedzy o sobie i świecie. Lista lektur dla najmłodszych uczniów została tak opracowana, by wspierać rozwój emocjonalny, językowy i społeczny, a także wprowadzać dzieci w świat wartości, takich jak przyjaźń, empatia czy odwaga.
 

• Hans Christian Andersen, „Baśnie” (do wyboru)
• Justyna Bednarek, „Niesamowite przygody dziesięciu skarpetek (czterech prawych i sześciu lewych)”
• Jan Brzechwa, „Brzechwa dzieciom”
• Waldemar Cichoń, „Cukierku, ty łobuzie!”
• Agnieszka Frączek, „Rany Julek! O tym, jak Julian Tuwim został poetą”
• Dorota Gellner, „Wścibscy”
• Julita Grodek, „Mania, dziewczyna inna niż wszystkie. Opowieść o Marii Skłodowskiej-Curie”
• Tom Justyniarski, „Psie troski, czyli o wielkiej przyjaźni na cztery łapy i dwa serca”
• Grzegorz Kasdepke, „Detektyw Pozytywka”
• Piotr Kordyasz, „Lolek. Opowiadania o dzieciństwie Karola Wojtyły” (fragmenty)
• Barbara Kosmowska, „Dziewczynka z parku”
• Zofia Kossak-Szczucka, „Kłopoty Kacperka góreckiego skrzata”
• Maria Krüger, „Karolcia”
• Åsa Lind, „Piaskowy Wilk”
• Astrid Lindgren, „Dzieci z Bullerbyn”
• Hugh Lofting, „Doktor Dolittle i jego zwierzęta”
• Aleksandra i Daniel Mizielińscy, „Którędy do Yellowstone? Dzika podróż po parkach narodowych”
• Joanna Papuzińska, „Asiunia”
• Danuta Parlak, „Kapelusz Pani Wrony”
• Roman Pisarski, „O psie, który jeździł koleją”
• Janina Porazińska, „Pamiętnik Czarnego Noska”
• Maria Terlikowska, „Drzewo do samego nieba”
• Julian Tuwim, „Wiersze dla dzieci”
• Barbara Tylicka, „O krakowskich psach i kleparskich kotach. Polskie miasta w baśni i legendzie”
• Danuta Wawiłow, „Najpiękniejsze wiersze”
• Łukasz Wierzbicki, „Afryka Kazika”, „Dziadek i niedźwiadek”

W klasach 4–6 szkoły podstawowej uczniowie wchodzą w etap bardziej świadomego odbioru literatury. Potrafią już nie tylko śledzić fabułę, ale też dostrzegać sensy ukryte między wierszami. Lektury na tym poziomie mają za zadanie rozwijać wyobraźnię, wrażliwość moralną i umiejętność krytycznego myślenia. To czas, gdy młodzi czytelnicy zaczynają poznawać zarówno klasykę literatury dziecięcej, jak i pierwsze utwory o głębszej symbolice czy historycznym kontekście.

Lista lektur do poznania w całości:

• Jan Brzechwa, „Akademia Pana Kleksa”
• Janusz Christa, „Kajko i Kokosz. Szkoła latania” (komiks)
• Clive Staples Lewis, „Opowieści z Narnii. Lew, czarownica i stara szafa”
• Ferenc Molnár, „Chłopcy z Placu Broni”
• Tolkien, „Hobbit, czyli tam i z powrotem”

Lista lektura do poznania we fragmentach:

• René Goscinny, Jean-Jacques Sempé, „Mikołajek” (wybór opowiadań)
• Ignacy Krasicki, wybrane bajki
• Adam Mickiewicz, „Pan Tadeusz” (wybrane fragmenty)
• Józef Wybicki, „Mazurek Dąbrowskiego”
• wybrane mity greckie, w tym mit o powstaniu świata oraz mity o Prometeuszu, o Syzyfie, o Demeter i Korze, o Dedalu i Ikarze, o Heraklesie, o Tezeuszu i Ariadnie
• Biblia: stworzenie świata i człowieka oraz wybrane przypowieści ewangeliczne, w tym o talentach, o miłosiernym Samarytaninie
• wybrane podania i legendy polskie
• wybrane baśnie polskie i europejskie
• wybrane wiersze: Jana Brzechwy, Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, Anny Kamieńskiej, Joanny Kulmowej, Adama Mickiewicza, Juliusza Słowackiego, Leopolda Staffa, Juliana Tuwima, Jana Twardowskiego, oraz pieśni patriotyczne (w tym Rota Marii Konopnickiej)

W klasach 7–8 szkoły podstawowej lektury nabierają jeszcze większego znaczenia. Stają się nie tylko narzędziem nauki języka i historii literatury, ale także pretekstem do rozmów o tożsamości, relacjach międzyludzkich, moralnych wyborach i wyzwaniach dorastania. Uczniowie w tym wieku są już gotowi na bardziej wymagające teksty, które skłaniają do refleksji, poruszają trudne tematy i pokazują złożoność ludzkich postaw.
W kanonie lektur na rok 2025/2026 dla klas 7–8 znalazły się zarówno klasyczne dzieła polskiej literatury, jak i utwory bliskie współczesnemu młodemu czytelnikowi. Ich celem jest nie tylko przygotowanie uczniów do dalszej edukacji, ale również budowanie dojrzałej postawy wobec świata i samego siebie.

Lektury do poznania w całości:

• Charles Dickens, „Opowieść wigilijna”
• Aleksander Fredro, „Zemsta”
• Aleksander Kamiński, „Kamienie na szaniec”
• Adam Mickiewicz, „Dziady” cz. II
• Antoine de Saint-Exupéry, „Mały Książę”
• Juliusz Słowacki, „Balladyna”

Lektury do poznania we fragmentach:

• Jan Kochanowski, wybór fraszek, wybrana pieśń, treny VII i VIII
• Adam Mickiewicz, „Reduta Ordona”, „Świtezianka”, „Pan Tadeusz” (księgi: I, II, IV, X, XI, XII)
• Sławomir Mrożek, „Artysta”
• Henryk Sienkiewicz, „Latarnik”, „Quo vadis” (fragmenty)
• Stefan Żeromski, „Syzyfowe prace” (fragmenty)
• wybrane wiersze poetów wskazanych w klasach IV–VI, a ponadto wybrane wiersze: Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Zbigniewa Herberta, Bolesława Leśmiana, Czesława Miłosza, Tadeusza Różewicza, Wisławy Szymborskiej oraz aforyzmy Stanisława Jerzego Leca

Na poziomie szkoły średniej w zakresie podstawowym lektury odgrywają istotną rolę w rozwijaniu kompetencji interpretacyjnych, analitycznych i językowych, które są niezbędne zarówno na maturze, jak i w dorosłym życiu. Uczniowie w tym wieku są już gotowi na głębsze odczytanie tekstów, dostrzeganie kontekstów historycznych, filozoficznych i kulturowych, a także na dyskusję o uniwersalnych problemach człowieka. Lektury dobrane na tym etapie mają za zadanie nie tylko przygotować do egzaminu maturalnego, ale również kształtować samodzielność myślenia i wrażliwość na złożoność świata.

Lektury do poznania w całości:

• Jan Parandowski, „Mitologia, część I: Grecja”
• Sofokles, „Antygona”
• William Szekspir, „Makbet”
• Molier, „Skąpiec”
• Adam Mickiewicz, „Dziady” cz. III
• Bolesław Prus, „Lalka”
• Fiodor Dostojewski, „Zbrodnia i kara”
• Stanisław Wyspiański, „Wesele”
• Stefan Żeromski, „Przedwiośnie”
• Hanna Krall, „Zdążyć przed Panem Bogiem”
• Albert Camus, „Dżuma”
• George Orwell, „Rok 1984”
• Sławomir Mrożek, „Tango”

Lektury do poznania we fragmentach:

• Biblia, w tym fragmenty Księgi Rodzaju, Księgi Hioba, Księgi Koheleta, Księgi Psalmów, Apokalipsy św. Jana
• Homer, „Iliada” (fragmenty)
• wybrane utwory polskiego średniowiecza, w tym: „Lament świętokrzyski” (fragmenty), „Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią” (fragmenty)
• „Pieśń o Rolandzie” (fragmenty)
• Ignacy Krasicki, wybrana satyra
• Adam Mickiewicz, wybrane ballady, w tym „Romantyczność”
• Henryk Sienkiewicz, „Potop” (fragmenty)
• Władysław Stanisław Reymont, „Chłopi” (fragmenty)
• Witold Gombrowicz, Ferdydurke (fragmenty)
• Tadeusz Borowski, „Proszę państwa do gazu”
• Gustaw Herling-Grudziński, „Inny świat” (fragmenty)
• Marek Nowakowski, „Górą Edek” (z tomu „Prawo prerii”)
• Andrzej Stasiuk, „Miejsce” (z tomu „Opowieści galicyjskie”)
• Olga Tokarczuk, „Profesor Andrews w Warszawie” (z tomu „Gra na wielu bębenkach”)
• Ryszard Kapuściński, „Podróże z Herodotem” (fragmenty)

Utwory poetyckie:

• Horacy, wybrane utwory
• „Bogurodzica”
• Jan Kochanowski, wybrane pieśni, w tym: Pieśń IX ks. I, Pieśń V ks. II; tren IX, X, XI
• wybrane wiersze poetów epoki baroku
• Ignacy Krasicki, „Hymn do miłości ojczyzny”
• Adam Mickiewicz, „Oda do młodości”; wybrane sonety z cyklu „Sonety krymskie” oraz inne wiersze
• wybrane wiersze: Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Mirona Białoszewskiego, Józefa Czechowicza, Zbigniewa Herberta, Bolesława Leśmiana, Czesława Miłosza, Cypriana Kamila Norwida, Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, Haliny Poświatowskiej, Kazimierza Przerwy-Tetmajera, Tadeusza Różewicza, Juliusza Słowackiego, w tym „Testament mój”, Leopolda Staffa, Wisławy Szymborskiej, Juliana Tuwima

Na poziomie rozszerzonym w szkołach średnich lista lektur staje się jeszcze bardziej wymagająca i pogłębiona. Jej celem jest nie tylko przygotowanie uczniów do matury na najwyższym poziomie, ale przede wszystkim rozwijanie umiejętności interpretacji tekstu literackiego w szerokim kontekście kulturowym, filozoficznym i historycznym. Uczniowie realizujący język polski w zakresie rozszerzonym muszą wykazać się swobodą w analizie literatury, umiejętnością formułowania przemyślanych sądów i argumentowania własnego stanowiska.
W roku szkolnym 2025/2026 rozszerzony kanon lektur obejmuje utwory o głębokim ładunku symbolicznym i intelektualnym, które wymagają od czytelnika dojrzałości, uważności i gotowości do konfrontacji z niejednoznacznością ludzkich doświadczeń. To zestawienie tekstów, które mają inspirować do poszukiwań, zadawania pytań i odkrywania sensów ukrytych pod powierzchnią słów.

Lektury do poznania w całości:

• lektury dla poziomu podstawowego
• Jan Kochanowski, „Treny” (jako cykl poetycki)
• William Szekspir, „Hamlet”
• Juliusz Słowacki, „Kordian”
• realistyczna lub naturalistyczna powieść europejska (Honoré de Balzac „Ojciec Goriot” lub Charles Dickens „Klub Pickwicka” lub Mikołaj Gogol „Martwe dusze” lub Gustaw Flaubert „Pani Bovary”)
• Michaił Bułhakow, „Mistrz i Małgorzata”
• Stanisław Ignacy Witkiewicz, „Szewcy”
• Tadeusz Konwicki, „Mała Apokalipsa”
• Janusz Głowacki, „Antygona w Nowym Jorku”

Utwory poetyckie:

• utwory poetyckie dla poziomu podstawowego
• wybrane utwory poetyckie z romantycznej literatury europejskiej
• Cyprian Kamil Norwid, „Fortepian Szopena”
• wybrane wiersze: Stanisława Barańczaka, Czesława Miłosza, „Traktat moralny” (fragmenty), Juliana Przybosia

Choć lista lektur szkolnych z roku na rok podlega pewnym modyfikacjom, duża część tytułów pozostaje niezmienna. Klasyka literatury, taka jak „Pan Tadeusz”, „Kamienie na szaniec”, „Balladyna” czy „Lalka”, od lat towarzyszy kolejnym pokoleniom uczniów. Dlatego warto zadbać o to, by książki służyły jak najdłużej - nie tylko jednemu dziecku, ale także młodszemu rodzeństwu, kuzynom czy dzieciom znajomych.

Zniszczone rogi, zagięte kartki, pourywane okładki to częsty widok w plecakach uczniów. A przecież wystarczy prosty krok, by temu zapobiec. Owijanie książek specjalnie dopasowanymi, trwałymi okładkami nie tylko zabezpiecza je przed codziennym zużyciem, ale także nadaje im schludny, estetyczny wygląd. To szczególnie ważne w przypadku lektur, które często są wypożyczane, pożyczane i używane przez kilka lat.

Z myślą o wygodzie naszych klientów oferujemy profesjonalną usługę owijania książek na wymiar. Wystarczy zaznaczyć odpowiedni checkbox w koszyku lub na karcie produktu, a każda zamówiona książka zostanie starannie zabezpieczona i gotowa do intensywnego użytkowania. Dzięki temu możesz cieszyć się zadbaną, trwałą lekturą, niezależnie od tego, czy korzystasz z niej przez jeden rok, czy przekazujesz ją dalej.

Sprawdź >