„Ziemiomorze” Ursuli K. Le Guin. Jak czytać i co warto wiedzieć o tym cyklu?

Akcja w powieściach i opowiadaniach z tego cyklu rozgrywa się w Ziemiomorzu. To kraina, która składa się z wielu wysp oraz nieprzebytych oceanów. Każda wyspa ma swoją unikalną kulturę, tradycję i historię. Kluczowym elementem fabuły jest magia, która jest nierozerwalnie związana z miejscami i bohaterami. W Ziemiomorzu funkcjonuje ogrom starożytnych mitów i legend, które pomimo upływu lat mają istotny wpływ na życie wykreowanych przez autorkę bohaterów.

Fabuła w całym cyklu opiera się na próbie zachowania równowagi. Magia musi współgrać z prawami natury, a balans między życiem i śmiercią stanowi jedną z centralnych kwestii w serii. Istotna jest także podróż głównego bohatera, który na łamach kolejnych książek dojrzewa i zamienia się z chłopca w mężczyznę. Odkrywa swoją tożsamość, dostrzega sens swojego życia i rozumie, jaką rolę ma co spełnienia.

W „Ziemiomorzu” Ursula K. Le Guin poruszyła tematy związane z filozofią i najgłębszymi, egzystencjalnymi rozterkami każdego z nas. Zbudowała wielowarstwowy świat z odrębnymi kulturami, prawami i tradycjami, który z jednej strony fascynuje, a z drugiej skłania do refleksji.

Chcąc poznać Ziemiomorze najgłębiej trzeba kupić nie tylko książki należące do głównej serii, ale i dodatkowy zbiór opowiadań autorki oraz kilka wydań czasopism. Niestety nie wszystkie części cyklu zostały wydane w tomach, stąd też pojawiają się pewne trudności. Warto jednak poszukać wszystkich tytułów, ponieważ dzięki temu zachowasz ciągłość fabularną pomiędzy kolejnymi tytułami.
 

Tym opowiadaniem autorka rozpoczęła swoją przygodę z „Ziemiomorzem”. Po raz pierwszy ukazało się ono w 1964 roku. Jednak długo musiało czekać na uznanie. Obecnie czytelnicy znajdą je m.in. we „Wszystkich stronach świata”. To antologia zawierająca kilkanaście opowiadań autorki, z czego większość z nich nie jest powiązana z serią. Dlatego też chcąc „trzymać się” jednego świata, początkowo zapoznaj się tylko z „Magicznym słowem”.

Istotne jest również to, że „Magiczne słowo” nie tworzy ciągłości fabularnej z opisywanymi później wydarzeniami, m.in. w powieściach. Jednak to pierwsze opowiadanie, które powstało w ramach cyklu, stąd też od niego warto rozpocząć całą przygodę związaną z serią.
 

To drugie opowiadanie autorki, które po raz pierwszy zostało przedrukowane w 1964 roku, niedługo po opublikowaniu „Magicznego słowa”. I je znajdziesz w zbiorczej antologii „Wszystkie strony świata”. Możesz również przeczytać je w miesięczniku „Fantastyka” w numerze 9/1984. Co ważne, to opowiadanie tytułuje się czasem „Regułą nazwisk”.
 

„Szukacz” to opowiadanie z 2001 roku. Choć jest jednym z najpóźniej wydanych opowiadań, to uznaje się je za pierwsze pod względem chronologii opisywanych wydarzeń, która zachowuje już swoją ciągłość. „Szukacza” znajdziesz w antologii „Opowieści z Ziemiomorza”, w której zawarto pięć krótkich tekstów rozgrywających się w świecie wykreowanym przez pisarkę.

„Szukacz” jest uznawany za prequel, ponieważ jego fabuła rozgrywa się wiele lat wcześniej przed historiami, które zostały przedstawione w powieściach. Opowiada ono historię małego chłopca o zdolnościach magicznych. Skupia się na jego historiach, poszukiwaniu własnej tożsamości, aż do założenia szkoły magii na wyspie Roke.

Otter, główny bohater opowiadania pochodził z rybackiej wioski. Nie było przy nim nikogo, kto pomógłby mu zrozumieć jego zdolności. To wpływało na coraz większe wyalienowanie chłopca, aż wyruszył on w podróż w poszukiwaniu swojego miejsca na świecie oraz nauczycieli. Wędrówka zaprowadziła go na wyspę, na której wraz z innymi utalentowanymi czarodziejami założył szkołę magii. Później stała się ona najważniejszą szkołą w Ziemiomorzu, która przyczyniała się do zachowania harmonii w świecie.
 

„Diament i Czarna Róża” to opowiadanie z 1999 roku. Znajdziesz je w „Opowieściach z Ziemiomorza”. Najważniejszym tematem poruszanym w tej pozycji jest poszukiwanie miłości, odkrywanie własnej tożsamości i dokonywanie wyborów w świecie magii. Fabuła koncentruje się na tytułowych bohaterach, czyli Diamencie, synu bogatego kupca oraz Czarnej Róży, dziewczyny pochodzącej z nizin społecznych.

Tytułowi bohaterowie zakochują się w sobie, ale z powodu różnic klasowych para ma wiele trudności. Diament nie zamierza przejąć rodzinnego interesu, lecz skupia się na muzyce. Róża jest utalentowaną czarodziejką i wpiera ukochanego w jego planach. Młodzi mają problemy i muszą zdecydować, czy wolą rozwijać swoje umiejętności, czy też czują się odpowiedzialni do przejęcia rodzinnych zobowiązań.

Miłość, która niesie pomoc pokazuje, że pomimo trudności ludzie są w stanie odnaleźć swoją ścieżkę. Choć nie jest ona prosta, to przynosi satysfakcję. Bohaterowie podążają za swoimi pasjami, dążą do samopoznania i darzą siebie wsparciem w najbardziej wymagających chwilach.
 

„Kości ziemi” to kolejne opowiadanie, wydane w 2001 roku. Znajdziesz je w „Opowieściach z Ziemiomorza”. Jego kluczowym tematem jest odpowiedzialność oraz relacja, jaką tworzy uczeń ze swoim mistrzem. Fabuła koncentruje się na mistrzu czarodziejstwa oraz jego uczniu Ogionie, który później przekształci się w Ogiona Milczącego, mistrza Geda.

Gdy bohaterowie przeczuwają nadchodzące trzęsienie ziemi zamierzają skorzystać z magicznego rytuału, gdy wzmocni „kości ziemi”, czyli zadba o stabilność ziemi oraz pomoże zapobiec katastrofie. Niestety rytuał jest niebezpieczny i bardzo trudny, a jego przeprowadzenie wymaga wiedzy, doświadczenia i wyćwiczonej siły woli.

Na tle tych wydarzeń autorka pokazała, w jaki sposób wiedza jest przekazywana z pokolenia na pokolenie. Jednocześnie trzęsienie ziemi symbolizuje potęgę natury oraz małość ludzi wobec niej. Przypomina także o odpowiedzialności, jaką ludzie powinni darzyć Ziemię.
 

To pierwsza powieść z serii, napisana w 1968 roku. Dzięki niej „Ziemiomorze” zaczęło zyskiwać coraz większe zainteresowanie i uznanie wśród czytelników. Opowiada ono o chłopcu Ged, który po odkryciu swoich magicznych zdolności postanowił wyruszyć na wyspę Roke, by podjąć tam nauki. Jego umiejętności zostały dostrzeżone przez miejscową czarodziejkę oraz Ogiona Milczącego. Ten mistrz stał się pierwszym nauczycielem chłopca oraz nadał mu prawdziwe imię Ged, co było istotnym momentem w jego życiu. To ważne, bo w Ziemiomorzu nadawanie imienia ma wielką moc.

Ged w trakcie nauk w szkole dowiedział się, że magia ma nierozerwalny związek z utrzymaniem równowagi w świecie. Z tego powodu należy korzystać z niej rozważnie. Niestety w trakcie rywalizacji z kolegą Ged przyzywa ducha zmarłego, co rodzi konsekwencje oraz późniejsze problemy. Bohater musi wyruszyć w podróż po archipelagu, by uciec przed cieniem i jednocześnie poznać sposób na jego pokonanie.

Ostateczna walka z cieniem symbolizuje samopoznanie i umiejętność zaakceptowania nie tylko swoich silnych, ale i mrocznych stron. To prowadzi do osiągnięcia wewnętrznej harmonii. W ten sposób bohater dojrzewa i odkrywa swoją tożsamość.
 

To druga powieść z serii, która została wydana po raz pierwszy w 1971 roku. Koncentruje się na postaci Tenar, młodej kapłanki w Grobowcach Atuanu i na jej znajomości z Gedem.

Tenar już jako młoda dziewczyna została wybrana na kapłankę Bezimiennych Bogów. Przeszła rytuał inicjacji i otrzymała nowe imię Arha symbolizujące „pożarcie”, czyli zakończenie poprzedniego etapu jej życia. Bohaterka zamieszkała w surowym i odizolowanym miejscu, gdzie obowiązywały starożytne tradycje i rytuały. Będąc Najwyższą Kapłanką musiała zacząć pełnić nadzór nam ciemnymi labiryntami, w których spoczywali Bezimiennie Bogowie.

Relacja między bohaterami rozpoczęła się, gdy Ged przybył w poszukiwaniu zaginionego artefaktu. Kobieta postrzegała go jako wroga, lecz ten chciał ją lepiej poznać. Interesowała go ona nie jako kapłanka, ale jako osoba. Spotkanie z nim stało się katalizatorem wewnętrznej przemiany bohaterki, poznania smaku wolności, umiejętności kwestionowania autorytetów oraz możliwości, które wcześniej były poza jej zasięgiem.

Bohaterowie złamali wszelkie zasady i uciekli z Grobowców, ryzykując swoim życiem. W ten sposób autorka podkreśliła, jak istotna jest wolność w życiu człowieka i jak można zmienić postrzeganie siebie i świata, gdy wyjdzie się poza narzucone z zewnątrz role oraz normy społeczne.
 

To opowiadanie z 2001 roku, które znajdziesz w „Opowieściach z Ziemiomorza”. Wprowadza ono nowe wątki oraz zabiera czytelników w mniej znane jeszcze rejony archipelagu. Poznajemy w nim Triotha. To czarnoksiążnik, który ukrywa się w wiejskiej społeczności pod imieniem Otak. Szuka w niej schronienia po burzliwych wydarzeniach w swoim życiu. Znajduje je w odizolowanej społeczności, nieufnej wobec obcych i sceptycznej wobec magii.

Otak leczy miejscowe zwierzęta. Dzięki temu początkowa niechęć mieszkańców zamienia się w uznanie wobec jego umiejętności. Sam bohater zmaga się z wewnętrznymi demonami i poczuciem winy. Chce odkupić swoje grzechy. Kluczowym wydarzeniem w jego życiu jest spotkanie z Gedem, który udziela mu wsparcia i rad. Pokazuje, że odkupienie jest możliwe, a ciągłe uciekanie nie przyniesie nic dobrego.
 

To trzecia powieść z cyklu, opublikowana w 1972 roku. Skupia się na postaci Geda pełniącego funkcję Arcymaga. Fabuła koncentruje się na problemie związanym z coraz częstszym zanikaniem magii. Czarodzieje tracą swoje moce, a w efekcie równowaga w świecie staje się coraz bardziej zagrożona. Przedstawiciele wysp przyjeżdżają na Roke, by szukać wsparcia.

Jedną z osób, które przybywają jest młodziutki książę Arren. Informuje on Arcymaga o narastającym problemie i razem z nim wyrusza w podróż, której celem jest odkrycie powodu zanikania magii. W jej trakcie odkrywają, że jest to związane z zakłóceniami równowagi między życiem i śmiercią. Spotykają ludzi, którzy porzucili swoje obowiązki oraz tych, którzy wykorzystują magię w sposób nieodpowiedzialny do swoich celów.

Książka porusza tematy filozoficzne związane z cyklem życia i śmierci, nieśmiertelnością oraz równowagą. Pokazuje, że prawdziwa władza nie tyle przynosi zaszczyty, co wiąże się z ogromem obowiązków oraz wielką odpowiedzialnością.
 

„Tehanu” to czwarta powieść z cyklu, opublikowana w 1990 roku. Opisane w niej wydarzenia rozgrywają się wiele lat po tych poznanych w „Grobowcach Atuanu”. Autorka powróciła w tej książce do postaci Tenar, która po ucieczce przyjęła imię Goha i zamieszkała na wyspie Gont. Po śmierci swojego męża zajmującego się hodowlą bydła została na farmie sama. Zaadoptowała dziewczynkę Therru, która została okaleczona i spalona przez swoich rodziców. Choć jest przerażona i milcząca, to ma w sobie coś wyjątkowego.

Ged stracił swoje moce i powrócił na Gont jako zwyczajny człowiek, bez pozycji Arcymaga. Jest zupełnie wyczerpany i całkowicie złamany. Tenar przyjmuje go pod swój dach i wspiera. W ten sposób bohaterowie odnawiają swoją znajomość.

Ta książka wprowadza silne feministyczne wątki, bada miejsce kobiet w patriarchalnym świecie, ukazuje ich walkę o autonomię oraz pokazuje, że w życiu jest miejsce na odkupienie i nowe początki. Ponadto podkreśla, jak wielkie moce kryją się w pozornie słabych postaciach.
 

„Ważka” to opowiadanie wchodzące w skład „Opowieści z Ziemiomorza”. Jego fabuła skupia się na ukazaniu przemiany człowieka oraz związku, jaki istnieje między magią a tożsamością. Przedstawia postać Sery, młodej kobiety, która jest opiekunką ważek. Pielęgnuje oraz hoduje te stworzenia. Mają one szczególne znaczenie magiczne.

W trakcie opieki nad ważkami kobieta odkrywa samą siebie. Rozwijając swoje umiejętności coraz lepiej zaczyna rozumieć magię. Relacja z ważkami prowadzi ją do głębszego poznania samej siebie oraz praw świata, w którym żyje. Same ważki są symbolem przejścia oraz odzwierciedlają drogę, jaką musiała przejść bohaterka do samopoznania.
 

Opowiadanie „Córka Odrenu” nawiązuje do powieści „Tehanu” oraz postaci Therru. Koncentruje się na poszukiwaniu swojej tożsamości oraz rozumieniu złożoności świata. Ged i Goha próbują dowiedzieć się, skąd dziewczynka ma tak wielką moc. Ponadto autorka pokazuje, w jaki sposób osobiste cierpienie nas kształtuje i wpływa na nasze dalsze losy oraz podejmowane decyzje.

„Córkę Odrenu” znajdziesz w czasopiśmie „Nowa Fantastyka”, w numerze 04/2017.
 

To piąta powieść z cyklu, wydana w 2001 roku. Rozbudowuje oraz uzupełnia ona wątki z Ziemiomorza, pokazując nowe historie. Składa się z kilku opowiadań, które dotyczą podróży oraz odkrywania nowych miejsc. Ponadto książka zgłębia tajniki magii i ilustruje, jak ogromny wpływ ma ona na społeczeństwo i jaką mądrość przynosi ludziom.

Opowiadania koncentrują się również na relacjach międzyludzkich, między innymi na roli ucznia i mistrza. „Inny wiatr” warto traktować jako uzupełnienie serii, które wprowadza pozornie nieważne wątki, ale fenomenalnie łączy magię z refleksją dotyczącą ludzkiej natury.
 

„Blask ognia” jest ostatnim opowiadaniem pod względem chronologii opisywanych wydarzeń. Przedstawia postać chłopca, który odkrywa, że ma zdolności magiczne związane z kontrolowanie ognia. One go fascynują, ale i przerażają. Chłopiec mieszka na dalekiej wyspie, ale od zawsze marzył o tym, by zostać czarodziejem.
Opowiadanie porusza kwestie związane z odpowiedzialnością za swoje moce i podkreśla, jak ważne jest odkrywanie samego siebie.

„Blask ognia” znajdziesz w „Nowej Fantastyce”, w numerze 09/2019.