Bombaj/Mumbaj Podszepty miasta

Po książkę sięgnąłem po przeczytaniu recenzji Marcina Mellera. I trochę pełen obaw zacząłem ją czytać, ponieważ, według niego, ale i noty wydawniczej to książka, która zabiera nas w podróż po Bombaju wcześniej, a teraz Mumbaju, śladami Gregory'jego Davida Robertsa autora kultowej powieści "Shantaram". Myślałem, że nie czytając książki, będę, jak niewidomy we mgle. Ale nic z tych rzeczy, ponieważ autorka Iwona Szelezińska staje się naszymi oczami i prowadzi nas przez Bombaj /Mumbaj, bez konieczności znajomości opowieści Robertsa. Zabiera nas bowiem w miejsca, gdzie on był, gdzie mieszkał i z kim się zadawał, bo Lin to właściwie życie Robertsa. Autorka cytując fragmenty "Shantaram", daje nam do zrozumienia, jak złapać kontekst jej spacerów po Bombaju / Mombaju. Są one niezwykle ciekawe z punktu widzenia turysty, który nie bardzo ma ochotę poznawać losy Lina, chce tylko zagłębić się w indyjską tkankę tego pulsującego codziennie miasta. Nie odczułem ani przez moment, że jestem gorszy od tych, którzy "Shantaram" czytali. Podążałem zatem za autorką i zwiedzałem miasto od slumsów, które są niezwykłym zjawiskiem kulturowo-społeczno-biznesowym. Tak, tak biznesowym. Co ciekawe teren pod slamsami jest kosmicznie drogi, a wiele poważnych biznesów wyszło ze slamsów lub tam funkcjonuje i to nie myślcie drodzy Czytelnicy, że chodzi tu tylko o szemrane interesy. Spacery po mieście uzupełniają znakomite wstawki sensu bardziej encyklopedycznego mówiące np. o Żydach w Bombaju, albo dlaczego największe bóstwo ma głowę słonia, albo o historii art déco w tym mieście. Jestem pod wrażeniem opisów kultowych lokali, gdzie bywał Robert / Lin oraz bohaterowie książki, którzy jako się okazuje z opowieści Iwony Szelezińskiej to także postaci z krwi i kości, chociaż niektórzy jak się wydaje, nieco koloryzują. Z olbrzymim zaciekawieniem przeczytałem opowieść o dabbawalas, czyli o osobach, która noszą pudelka. W Mumbaju liczącym ponad 20 milionów mieszkańców jest ich ponad 5 tysięcy. Codziennie krążą po mieście, by na 13 dostarczyć ciepły domowy posiłek. Ewenementem na światową skalę jest to, że dabbawalas nigdy nie zawodzą swoich klientów, nie mylą się i prowadzą wciąż biznes analogowo, robiąc jedną na 16 mln pudełek pomyłkę w dostarczeniu posiłku. Niesamowitą opowieścią jest historia sprzedawcy herbaty, który swój biznes prowadzi u zbiegu dwóch ruchliwych ulic. Od lat mieszka tam i pracuje na skrawku placu. Nie może go opuścić, by ktoś zajął jego miejsce. Sam utrzymuje rodzinę i kształci swoje dzieci, by nikt więcej z jego rodziny nie musiał pracować tak jak on. Miłośników filmu na pewno ucieszy ostatni rozdział będący przeglądem historii kina indyjskiego, które szybko trafiło do Indii, bo już w pół roku po premierze filmu braci Lumiere w Paryżu w grudniu 1895. Autorka pokazuje powstawanie biznesu filmowego i słynnej fabryki filmów o nazwie Bollywood. Iwona Szelezińska wyjechała pierwszy raz do Indii w 2003 roku, kiedy była jeszcze pełną strachu studentką. Wciąż jest absolutnie zafascynowana tym krajem. Podobno, kiedy raz pojedzie się do Indii, to wsiąka się w ten kraj i trzeba w nim bywać często, chłonąc kuchnię, atmosferę, klimat, ludzi, obyczaje i religię. Nie zaprzeczam. Nigdy w Indiach nie byłem i dlatego pewnie nie wsiąkłem. Ciszę się, z kontaktów ludzko-kulinarnych z mieszkańcami Indii w Polsce. Ciesze się także z opowieści o Bombaju /Mumbaju. Książkę wzbogaca obszerna bibliografia i spora ilość przypisów. To był dobrze spędzony czas, bo podróże kształcą nawet te, które odbywa się tylko na kartach książek.

„Bombaj/Mumbaj. Podszepty miasta” to książka na swój sposób niezwykła i z całą pewnością oryginalna. Łączy w sobie podróż w czasie i przestrzeni, ale także tę na granicy faktu i fikcji. Z jednej strony przyglądamy się obecnej siatce gęstych ulic, kolonialnej historii i dynamice rozwoju Mumbaju, a z drugiej przenosimy się do Bombaju z lat osiemdziesiątych, gdzie wraz z Iwoną Szelezińską tropimy elementy opisane w "Shantaram", które wciąż obecne są w obecnej tkance miasta. Nieśpiesznie odkrywamy kolejne warstwy miasta, konfrontujemy miejsca, postaci i zjawiska, które stanowią filar kultowej powieści Gregory’ego Davida Robertsa, z faktami oraz specyfiką obecnego Mumbaju. Wraz z autorką wyruszamy w podróż po bogatych dzielnicach, slumsach i plażach. Przyglądamy się pięknym krajobrazom i prawdziwym ludzkim tragediom. Przyglądamy się miastu od środka i odkrywamy to, czego gołym okiem nie da się zobaczyć. To Bombaj/Mumbaj ma tutaj głos i staje się bohaterem, którego losy chce się śledzić z zapartym tchem. Serdecznie 𝗣𝗢𝗟𝗘𝗖𝗔𝗠!