Czarne ptaki

Są takie książki, które czyta się szybko, bo wciągają. I są takie, które czyta się szybko… ale potem długo się z nich wychodzi. Czarne ptaki Bartosza Szczygielskiego zdecydowanie należą do tej drugiej kategorii. To nie jest tylko thriller. To jest historia o tym, jak jeden moment potrafi rozszczepić życie na „przed” i „po”. I jak bardzo można się pogubić, próbując żyć dalej, udając, że nic się nie stało. Najbardziej uderzyło mnie to, jak bardzo ta książka jest… niepokojąca w sposób cichy. Nie epatuje brutalnością na każdej stronie, nie próbuje na siłę szokować. Ona raczej podchodzi blisko i szepcze: „a co jeśli to, co pamiętasz, wcale nie było prawdą?”. I nagle zaczynasz wątpić – nie tylko w bohaterów, ale też w siebie jako czytelnika. Motyw dwóch historii, które można czytać w dowolnej kolejności, to nie tylko chwyt formalny. To sprytna gra z percepcją. Niezależnie od tego, od której strony zaczniesz, dostajesz inny obraz tej samej rzeczywistości. I to jest fascynujące, ale też trochę niewygodne – bo pokazuje, jak łatwo manipulować narracją, jak bardzo wszystko zależy od punktu widzenia. Historia dwóch przyjaciół z lat 90. ma w sobie coś surowego i prawdziwego. Czuć tę specyficzną atmosferę czasu – wolność zmieszaną z chaosem, nadzieję podszytą strachem. Ich młodość kończy się w jednej chwili, brutalnie, bez ostrzeżenia. I to „przyspieszone dorastanie” boli – bo nie jest heroiczne, tylko pełne błędów, strachu i desperacji. Z kolei wątek dwóch kobiet to zupełnie inny rodzaj napięcia. Bardziej chłodny, wyrachowany, niemal elegancki. I chyba właśnie to zestawienie robi największe wrażenie – emocjonalna przeszłość kontra kontrolowana teraźniejszość. Chaos kontra perfekcyjna maska. Najmocniejsze w tej książce jest jednak to, że nikt tutaj nie jest jednoznaczny. Każda postać nosi w sobie cień. Każda ma coś do ukrycia. I w pewnym momencie przestajesz pytać „kto jest winny?”, a zaczynasz zastanawiać się: czy ktokolwiek miał szansę postąpić inaczej? Styl Szczygielskiego jest bardzo filmowy – krótkie, dynamiczne sceny, napięcie budowane bardziej niedopowiedzeniem niż akcją. Ale jednocześnie potrafi zatrzymać się przy emocjach i dać im wybrzmieć. Dzięki temu ta historia nie jest tylko zagadką do rozwiązania, ale też doświadczeniem. Dla mnie Czarne ptaki to opowieść o konsekwencjach. O tym, że przeszłość nigdy nie znika – ona tylko zmienia formę. I prędzej czy później wraca. Czasem jako wspomnienie. Czasem jako człowiek. A czasem jako coś znacznie bardziej niebezpiecznego. I jeszcze jedno – po tej książce długo patrzy się inaczej na słowo „prawda”. Bo może ona naprawdę zawsze ma drugie oblicze. Zachęcam do przeżycia ciekawej przygody, czy prawdziwej? To musisz sam ocenić …

„Czarne ptaki” autorstwa Bartosz Szczygielski to powieść, która od pierwszych stron buduje napięcie i nie pozwala czytelnikowi poczuć się pewnie w żadnym momencie. Autor prowadzi nas przez dwie przeplatające się historie, które – choć początkowo wydają się od siebie odległe – stopniowo zaczynają się zazębiać, tworząc misterną i niepokojącą całość. Fabuła rozpoczyna się w burzliwych latach 90., w czasie transformacji ustrojowej, kiedy wszystko wydaje się możliwe, ale jednocześnie bardzo kruche. Dwóch przyjaciół, tuż po maturze, przypadkiem staje się świadkami morderstwa. To wydarzenie wywraca ich życie do góry nogami – z beztroskich chłopaków muszą błyskawicznie stać się ludźmi, którzy walczą o przetrwanie. Ich historia jest pełna napięcia, strachu i desperackich decyzji, które mają konsekwencje na długie lata. Równolegle poznajemy dwie kobiety funkcjonujące w zupełnie innym świecie – świecie pieniędzy, sztuki i pozorów. Każda z nich ma swoje cele i swoje tajemnice, a ich drogi, choć pozornie niezależne, prowadzą do nieuchronnego zderzenia. Bohaterowie tej powieści są wielowymiarowi i niejednoznaczni. Nikt nie jest tu całkowicie niewinny ani jednoznacznie zły. Przyjaciele z lat 90. to postacie tragiczne – ich młodość zostaje brutalnie przerwana, a decyzje podejmowane pod wpływem strachu ciągną się za nimi przez całe życie. Z kolei kobiece postaci są silne, zdeterminowane i momentami bezwzględne – szczególnie ta, która nie cofa się przed manipulacją i zmianą tożsamości, by osiągnąć swój cel. Szczygielski bardzo sprawnie pokazuje, jak różne mogą być motywacje ludzi i jak cienka bywa granica między ofiarą a sprawcą. Pod względem emocji książka działa intensywnie i wielotorowo. Jest tu przede wszystkim napięcie i niepokój – czytelnik przez długi czas nie ma pewności, komu może zaufać. Pojawia się też poczucie zagrożenia, strach przed konsekwencjami przeszłości, a także smutek związany z utraconym czasem i niewykorzystanymi szansami. W tle przewijają się również motywy lojalności i zdrady, przyjaźni wystawionej na najcięższą próbę oraz obsesji, która potrafi zniszczyć wszystko. Autor porusza wiele istotnych tematów. Jednym z najważniejszych jest wpływ przeszłości na teraźniejszość – wydarzenia sprzed lat nie tylko nie znikają, ale wracają ze zdwojoną siłą. Ważnym motywem jest także tożsamość – jej budowanie, utrata i manipulowanie nią. Pojawia się również temat władzy i pieniędzy oraz tego, jak bardzo mogą one wypaczyć ludzkie wartości. Nie brakuje też refleksji nad moralnością i tym, czy w sytuacjach granicznych istnieją jeszcze jasne zasady. Styl Bartosza Szczygielskiego jest dynamiczny, konkretny i bardzo obrazowy. Autor świetnie operuje napięciem, umiejętnie dawkując informacje i prowadząc narrację w taki sposób, by czytelnik cały czas czuł się zaintrygowany, ale też lekko zdezorientowany. Konstrukcja dwóch równoległych historii działa na korzyść książki – zmusza do aktywnego czytania i łączenia faktów. Język jest przystępny, ale niebanalny, a dialogi brzmią naturalnie i wiarygodnie. Gatunkowo „Czarne ptaki” można określić jako thriller psychologiczny z elementami kryminału i powieści sensacyjnej. To książka dla czytelników, którzy lubią historie nieoczywiste, złożone i wymagające skupienia. Spodoba się osobom ceniącym mroczny klimat, moralne dylematy i fabuły, które stopniowo odsłaniają swoje tajemnice. To jedna z tych powieści, które zostają w głowie na dłużej – nie tylko przez intrygę, ale też przez pytania, jakie stawia. Jeśli ktoś szuka historii, która wciąga, zaskakuje i zmusza do myślenia, zdecydowanie warto po nią sięgnąć.

Kto to widział coś takiego? Napisać książkę, składającą się z dwóch oddzielnych historii, które gdzieś tam jednak mają pewien punkt wspólny - po przeczytaniu jednej z nich (dowolnej) jesteś zaintrygowana/-y, po przeczytaniu drugiej zaczynasz rozkminiać, dostrzegać pewne szczegóły i powiązania, a przy tym myślisz, czy nie przeczytać całości raz jeszcze, skoro już wiesz to, co wiesz. "Czarne ptaki" to kawał solidnej, mrocznej lektury. Szczygielski mistrzowsko buduje klimat: jest duszno, jest gęsto i jest bardzo "polsko" - w tym najlepszym, klimatycznym wydaniu kryminalnym. Z jednej strony atmosfera lat 90. (którą czułam całą sobą!), gangsterka i elementy romansu. Z drugiej: blichtr, kolekcje sztuki i podejrzane interesy. I to wszystko, o dziwo, współgra ze sobą idealnie! Gdy po zakończeniu lektury muszę przekartkować książkę raz jeszcze, by zyskać pewność, że wcześniej odkryłam wszystkie smaczki i niuanse, oznacza to, że autor zrobił znakomitą robotę! To nie jest jedna z tych książek, które czyta się spokojnie, bez większych emocji, później odkłada na półkę i po tygodniu już nie bardzo się pamięta, o co w nich chodziło. "Czarne ptaki" to zdecydowanie inna liga! Historia, która znajdzie sobie wygodne miejsce w twojej głowie i co jakiś czas będzie o sobie przypominać.