Człowiek z dymu

Alex North po raz kolejny udowadnia, że potrafi pisać thrillery, które nie tylko straszą, ale i poruszają najgłębsze pokłady ludzkiej wrażliwości. Człowiek z dymu to powieść, która zaczyna się mocnym uderzeniem — traumą, z jaką bohater żyje od dziecka — i przez całą fabułę tylko podkręca napięcie, łącząc elementy klasycznego kryminału, opowieści o winie oraz sugestywnego, niemal baśniowego mroku. Dan Garvey nie jest typowym bohaterem kryminału: to człowiek, którego życie zostało utkane z niedokończonych zdarzeń, żalu i wyrzutów sumienia. Jako chłopiec ledwie uniknął śmierci z rąk seryjnego mordercy, zwanego Szczurołapem — postaci, która sama w sobie ma w sobie coś z miejskiej legendy, czegoś nieuchwytnego, co bardziej się czuje, niż widzi. Największą raną w pamięci Dana nie jest jednak ocalenie, lecz moment, w którym spotkał jedną z ofiar i… odwrócił wzrok. Zaniedbanie? Strach? Paraliżujący szok? North nie daje łatwych odpowiedzi, a to właśnie ten brak zamknięcia staje się centralnym punktem osobowości bohatera. Ta trauma staje się paliwem do jego dorosłego życia: zostaje profilerem, człowiekiem, który próbuje naprawić to, czego nie zdołał zrobić w dzieciństwie. Ale zamiast wyzwolenia — jego praca ciągle go pogrąża. I to napięcie, pełne wewnętrznych konfliktów, Alex North oddaje perfekcyjnie. Kiedy umiera ojciec Dana, a jego śmierć wygląda na coś więcej niż zwykły wypadek, bohater musi wrócić na wyspę, przed którą przez lata uciekał. Już samo to tło — odizolowane, wilgotne, surowe — buduje atmosferę od pierwszych stron. Wyspa staje się osobnym bohaterem: cicha, gęsta od niedopowiedzeń, kryjąca wspomnienia, które nigdy nie zostały pochowane do końca. North doskonale potrafi oddać miejsca, w których czuje się czyjąś ukrytą obecność, czyjś wzrok zza drzew, echo dawnych szeptów. Właśnie tam zaczynają nakładać się na siebie warstwy przeszłości i teraźniejszości. Czy ktoś próbuje powielić zbrodnie Szczurołapa? A może… czy to możliwe, że prawdziwy potwór nigdy nie odszedł? Wydarzenia zaczynają niebezpiecznie przypominać to, co działo się przed laty, a Dan ponownie staje twarzą w twarz z własnymi demonami. Jednym z najmocniejszych punktów powieści jest sama figura Szczurołapa. Autor kreuje go na postać balansującą między brutalną rzeczywistością, a legendą. Jest jak cień, który wraca w sennych koszmarach, jak niepokój, którego nie da się zepchnąć na margines. Nigdy nie jest do końca uchwytny — i właśnie przez to jest tak przerażający. Autor umiejętnie bawi się tym, co bohaterowie wiedzą, a co tylko wydaje im się, że wiedzą. Tworzy atmosferę nieustannego pukania do drzwi — niby nic się nie dzieje, ale w świadomości czai się coś, co może za chwilę wybuchnąć. To, co wyróżnia Człowieka z dymu, to rzadko spotykana w thrillerach głębia emocjonalna. Dan Garvey jest jednocześnie twardy i kruchy. Jego praca profilera wymaga analitycznego chłodu, ale jego wnętrze to istny labirynt strachu, żalu i wieloletniego poczucia porażki. North prowadzi nas przez jego myśli z wyczuciem, nie wpadając w melodramatyzm. Czytelnik zaczyna rozumieć, że największym „dymem” otaczającym bohatera są nie zagadki kryminalne, lecz to, co nieustannie przesłania mu obraz samego siebie. Styl Northa jest gęsty, obrazowy, momentami wręcz magiczny w sposób niepokojący. Autor potrafi pisać w taki sposób, że zwykły szum wiatru staje się zwiastunem tragedii, a spojrzenie nieznajomego dziecka — echem dawnej traumy. Fabuła jest świetnie skonstruowana: powoli narasta, nabiera odpowiednich kształtów, pozwala czytelnikowi odkrywać elementy układanki w dokładnie takim tempie, w jakim powinniśmy. A finał? Nie rozczarowuje. Łączy w sobie emocjonalny ciężar z poczuciem, że przeszłość ma długie, bardzo długie macki. Człowiek z dymu to nie jest zwykły thriller o seryjnym mordercy. To historia o wewnętrznej walce, o poczuciu winy, które potrafi zamienić życie w labirynt, oraz o tym, że przed własnym cieniem nie da się uciec — można co najwyżej próbować go zrozumieć. Książka jednocześnie straszy, porusza i wciąga w swój mroczny świat, z którego niełatwo się wydostać. Jeśli szukasz thrillera, który zostawia ślad dłużej niż do odłożenia książki na półkę — North robi to po mistrzowsku.

Po Szeptaczu i Panu Czerwone Ręce na scenę u Northa wchodzi kolejny seryjniak - gwiżdżący Szczurołap i kurczę, wydaje mi się, że - spośród tej trójki - powodował u mnie największy dyskomfort psychiczny. Już po lekturze prologu, wiedziałam, że to jest TO! Dosłownie wyczuwałam charakterystyczny zapaszek unoszący się w toaletach przy stacjach paliw i słyszałam ciche pogwizdywanie - rzadko mi się to zdarza, więc dreszcze na maksa i brawa dla Northa! "Człowiek z dymu" to thriller z domieszką kryminału, tajemnicy, psychologii i odrobiną tego specyficznego, "northowego" melancholijnego klimatu. Książka przeskakuje między przeszłością (gdy Dan był świadkiem mocno niepokojącego wydarzenia w toalecie), a teraźniejszością (jego ojciec znika). Razem z Danem wyruszamy na poszukiwanie seryjniaka, który jest nieuchwytny i ulotny niczym dym + uwielbia wypowiadać frazę "Nikt nie widzi i wszyscy mają to gdzieś". North świetnie (aczkolwiek powoli) buduje napięcie i pokazuje, jak jedno wydarzenie może zmieniać życie przez dekady. Bohaterowie mają swoje traumy, sekrety i lęki, a autor potrafi sprawić, że naprawdę nam na nich zależy. "Człowiek z dymu" to North w znakomitej formie: historia jest mroczna, ale nie depresyjna, a do tego fabularnie gęsta, ale nie ciężkostrawna. Jeśli więc lubisz thrillery z delikatną nutą kryminału i bohaterów, którzy muszą zmierzyć się z traumami z przeszłości, najnowsza powieść Northa zdecydowanie jest dla Ciebie!