I zadrżała noc

Rys historyczny: Trzęsienie ziemi w Mesynie i następujące po nim tsunami, do których doszło 28 grudnia 1908 roku, zmiotły z powierzchni ziemi niemal całe miasto. Jedynym z nielicznych ocalałych budynków był XII-wieczny kościół Santissima Annunziata dei Catalani. Największe spustoszenie uczyniło w leżącej na Sycylii Mesynie oraz mieście Regio Calabria, choć ucierpiały także inne miejscowości, a po części całe południowe Włochy. Epicentrum znajdowało się w Cieśninie Mesyńskiej, która oddziela Sycylię od kontynentalnej części Włoch. W wyniku kataklizmu zginęło około 100 tysięcy osób. Było to najbardziej niszczycielskie trzęsienie ziemi, jakie kiedykolwiek nawiedziło Europę. Nadia Terranova włoska pisarka na to makabryczne wydarzenie nakłada losy jedenastoletniego Nicola i wchodzącej w dorosłość Barbary. Poznajemy ich 27 grudnia, czyli w wigilię tego makabrycznego wydarzenia, jakim było trzęsienie ziemi. Oboje mają poplątane życie. Przeszywa nas do bólu opowieść o mieszkającym w Regio Calabrii Nicola i można ze spokojem powiedzieć opętanej jego matce, która chce go chronić przed Diabłem, a może obawia się tego, że on jest Diabłem. Barbara chce być kobietą wyzwoloną i nie zgadzając się z decyzją ojca o zamążpójściu za wskazanego jej kawalera, jedzie do Mesyny do swojej babki też Barbary, która zawsze ją rozumiała i wspierała. I kiedy oboje Nicola i Barbara z głowami pełnymi swoich nieszczęść próbują je jak co dzień układać i szukać rozwiązania zadrżała noc… Nic co było wczoraj, nie ma znaczenia, bo dzisiaj jest inne, ale wciąż tragiczne tylko inaczej. Rozpoczyna się walka o życie. Oboje spotykają na swojej drodze ludzi złych i jeszcze bardziej złych. Tych dobrych jest niewielu, ale czy może być inaczej skoro, świat się zatrząsł, a Bóg nic z tym nie zrobił, tylko patrzył, jak pod gruzami giną najbliżsi, sąsiedzi, dzieci, kochankowie, mężowie i żony. Autorka przeplata rozdziały, opisując w jednym losy Nikola, a w następnym Barbary i tak do samego końca powieści. Każdy z rozdziałów nosi tytuł z karty Tarota marsylskiego, bo on też odgrywa istotną rolę w tej opowieści. Ich losy w pewnym momencie na kilka chwil splatają się, ale jest to kolejne tragiczne zdarzenie dla Barbary, z konsekwencjami na całe życie i dla Nicola trauma i wyrzuty sumienia. Chłopiec przypływa do Messyny i na statku pojawia się Barbara w poszukiwaniu wody. Raptem dochodzi do tragedii tak nagłej i tak bolesnej jak trzęsienie ziemi. Ich losy splotą się znowu po 11 latach kiedy razem mogli przeżyć ten dzień kiedy się zobaczyli. Książka wiedzie nas przez tragiczne losy ludzi tych, którzy pomagają i tych, którzy pomocy potrzebują. Pokazuje, jak przewartościowuje się ich dotychczasowe życie. Jak wiele trzeba by powrócić do jakotakiej normalności. Ale czy tak naprawdę się to udaje, czy tragiczna noc kiedy zadrżała ziemia i pochowała ponad 100 tys. ludzi, może zostać wymazana z ich pamięci. Autorka bez zbędnych skrupułów pisze o miłości, która ma różne oblicza, o przyjaźni, o nienawiści, o rodzicielstwie, o wolności i dochodzeniu do niej oraz jej poszukiwaniu, o odchodzeniu od Boga, który był tak okrutny, ale i o tych, których te wydarzenia umocnił w wierze w Najwyższego. 219 stron, które wzruszają, uczą i na swoich kartach mają tak wiele mądrości, jakby to było obszerne tomisko. Nie wierzycie, to przeczytajcie te cytaty: „Godność bowiem jest najmniej pomocna i może najbardziej zaszkodzić gdy doznajemy cierpienia” „Nikt nie może za nikogo decydować, co jest dla niego dobre. Na tym polega wolność, której tak bardzo pragnęłam jeszcze poprzedniego dnia”. „W trudnych chwilach ludziom rzadko przychodzi do głowy, że dobrze jest dzielić niepodzielną z natury samotność z innymi, a wśród strategii przetrwania przedłożyć nad egoizm wspólny wysiłek ocalonych”. I tak sobie myślę na koniec, że postaci są tak ciekawie zarysowane, że mogłyby „zagrać” na tle każdej innej tragedii – II wojna światowa, obecnego konflikt izraelsko-palestyński czy jeszcze innej makabry. Ich problemy są tak uniwersalne, że tak naprawdę chodzi tylko o to co dzieje się z Nicolą i Barbarą. Daleko mi było do literatury włoskiej, a po Barbarze Baraldi, Nadia Terranova stała się dla mnie drugą autorką, której kolejnych powieści będę wyczekiwał.