Jak nie zabiłem swojego ojca i jak bardzo tego żałuję

Są książki, które działają jak sejsmograf – wychwytują najdrastyczniejsze drżenia ludzkiego losu tam, gdzie inni wolą odwrócić wzrok. „Jak nie zabiłem swojego ojca i jak bardzo tego żałuję” Mateusza Pakuły to zapis doświadczenia granicznego, który uderza w czytelnika z siłą fizycznego bólu. Dla każdego, kto przeszedł przez piekło towarzyszenia najbliższym w odchodzeniu, ta lektura staje się lustrem, w którym odbijają się najbardziej skrywane, intymne i często wstydliwe emocje. To nie jest literatura pocieszenia; to krzyk wyrzucony z głębi trzewi, domagający się uznania prawdy o tym, jak wygląda współczesne umieranie w Polsce. Pakuła dokonuje bezlitosnej wiwisekcji systemu, który w sytuacji ostatecznej okazuje się być jedynie pustą strukturą. Autor z niemal brutalną szczerością punktuje każdą instytucję, która zawiodła w chwili próby. Widzimy służbę zdrowia zamienioną w biurokratyczną twierdzę, osamotnienie rodzin w obliczu pandemii oraz bezradność instytucji duchowych, które nie potrafią zaoferować nic poza pustymi formułami. To oskarżenie oparte na konkretnych, fizjologicznych detalach, które odzierają śmierć z wszelkiej metafizyki. Pakuła pokazuje, że proces znikania człowieka to proces fizycznego niszczenia godności, przed którym nie chroni nas ani nauka, ani wiara. Niezwykłość tej narracji polega na jej skrajnej amplitudzie emocjonalnej. Obok obrazów pełnych czarnej rozpaczy i naturalistycznego opisu agonii, autor stawia na absurd i wisielczy humor. Wątki dotyczące literackich fascynacji Leme czy Dickiem, które pojawiają się w samym środku rodzinnego dramatu, nie są tylko literackim popisem. To genialne zobrazowanie pęknięcia, w jakim żyje opiekun: jedną nogą tkwi w sferze sacrum i ostateczności, drugą musi stąpać po gruncie codzienności, która bywa groteskowa i niezrozumiała. Ten śmiech przez łzy staje się jedyną barierą chroniącą przed całkowitym obłędem. Powieść Pakuły stawia nas pod ścianą w kwestii empatii i etyki. Autor ma odwagę nazwać wściekłość, która rodzi się z niemocy. To gniew syna, który patrzy na cierpienie nie do uśmierzenia i zaczyna rozważać rozwiązania, o których w naszym społeczeństwie wciąż szepcze się jedynie za zamkniętymi drzwiami. Prawo do godnego końca, do decydowania o własnym bólu, do bycia wysłuchanym – to postulaty, które wybrzmiewają tu z niespotykaną mocą. Lektura tej książki to proces bolesny, ale oczyszczający. Pakuła udowadnia, że wypowiedzenie traumy na głos, bez upiększania i bez cenzury, jest jedynym sposobem na odzyskanie sprawstwa w sytuacji całkowitego ubezwłasnowolnienia przez los. To pozycja obowiązkowa – brutalna, szczera do bólu, a przy tym niesamowicie ludzka. Pozwala nam zrozumieć, że w naszej bezsilności nie jesteśmy sami, a strach i złość, które czujemy w obliczu śmierci, są najbardziej autentycznym dowodem naszej miłości.