Krüger. Tom 1. Szakal

Pióro Marcina Ciszewskiego poznałem dość późno, bo dopiero w tym roku kiedy przeczytałem „Kapitana Jamroza”. Nie ukrywam, że chętnie sięgnąłbym po starsze tytuły, tym bardziej po przeczytaniu najnowszej powieści „Krüger. Szakal”. Co mnie urzeka w jego powieściach to tło historyczne. Wszak Ciszewski z wykształcenia jest historykiem. Tym razem swoją opowieść osadza przede wszystkim we Lwowie w 1918 roku. Realistycznie opisuje chaos towarzyszący upadkowi monarchii austro-węgierskiej i początkowi walk polsko-ukraińskich o miasto. Akcja zaczyna się jednak Warszawa, gdzie Krüger, Cygan i Mentor dokonują napadu na bank. Misternie zaplanowany skok natrafia na nieprzewidziane przeszkody, co gorsze są ofiary śmiertelne. Napad to prezentacji kilku ludzi, którzy są zamieszani w to zdarzenia jako świadkowie, a także policjant, który prowadzi śledztwo. Wróćmy do tła historycznego, które nie jest elementem dekoracyjnym, lecz pełnoprawnym bohaterem powieści. Autor drobiazgowo przedstawia detale życia codziennego, ubiorów, a przede wszystkim politycznych napięć i genezy walki o przejęcie Lwowa, w którą wmieszanie są Polacy, Ukraińcy, Żydzi i Rosjanie. Pokazuje, jak Polacy byli zagubieni i skłóceni, a momentami pasywni w działaniu. Jest to zatem powieść sensacyjna na tle historycznych wydarzeń czy może żywa lekcja historii osadzona w dynamicznej akcji sensacyjnej? I tu mam problem! Chyba jednoznacznej odpowiedzi nie ma… Czasami bowiem powieść bardziej staje się historyczną, gdzie bohaterowi włączają się nawet, co prawda przez przypadek, w działania wojenne, jak Krüger, a czasami to książka dynamiczna w swojej akcji osadzona w sensacji, kryminale z historycznym tle. Ale… to także momentami powieść, gdzie w całym mrocznym świcie rozbłyskuje jasnym światłem uczuć: Krügera do Jadwigi czy siostry Krügera do Cygana. Narracji nie powstydziłby się autor, albo autorka powieści z gatunku romantycznych opowieści. Jakby tego było mało, to mamy mocne fragmenty z mrocznego horroru opisującego tajemnicze zniknięcia młodych kobiet z seksualnym tłem. Ale to nie wszystko, bo są również elementy powieści psychologicznej, której reprezentantem jest Pomocnik Iwana Piotrowicza Kolcowa, poszukującego Krügera nie tylko ze względu na napad na bank, ale by spełnić ostatnią wolę ojca, co nadaje pościgowi głębszy, psychologiczny wymiar. Zastanawiasz się drogi Czytelniku, jak w tym się nie pogubić. Tym bardziej, ze autor nagle wrzuca jakieś postaci, o których nie było wcześniej mowy. Zaczynamy wracać do fabuły, by po kilku stronach wszystko się rozjaśniło. Fabułą przypomina kartkę na, której cyrklem zakreślamy coraz mniejsze koła, dochodząc do najmniejszych w centrum. Postaci i wydarzenia pojawiają się w szerokim kontekście, ale im bliżej do końca książki tym wiemy więcej. Bohaterowie, którzy początkowo nie mają ze sobą związku, krok po kroku stają się sobie bliskie poprzez wydarzenia, wcześniejsze, do których zabiera nas autor, wyjaśniając ich rolę w całej układance. Krüger jest centralną postacią, jest inteligentny, charyzmatyczny i świetnie przygotowany do życia przestępcy. To ciekawa postać, która jest na poły Niemcem, na poły Żydem, mieszka we Lwowie i mówi po ukraińsku i niemiecku… Jego historia jest zaplątana jak motek włóczki, do której dopadł kot. Książka wciąga, a narracja jest filmowa. Akcja jest bardzo dynamiczna, a krótkie, treściwe rozdziały wymuszają szybkie tempo czytania. Jest to idealna propozycja dla miłośników mocnych wrażeń. Powieść jest satysfakcjonująca zarówno pod względem rozrywki, jak i treści. A i drogi Czytalniku jeśli się spodziewasz, że na ostatniej kartce książki wszystko się wyjaśni, to jesteś w błędzie. Niby tak, ale… Czyżby czekała nas wkrótce premiera Szakala 2? No i mamy beczkę miodu… Ale ktoś niestety czegoś nie dopatrzył. Zdarza się to często w książkach czy serialach. Oto jeden z fragmentów (str. 42): "Wyciągnął z kabury umieszczonej pod płaszczem długolufowego Mausera C96 (…) podniósł pistolet na wysokość oczu, przymierzył krótko i strzelił. Biegnący na czele funkcjonariusz dostał w pierś. Upadł z głośnym krzykiem, a wypuszczony z bezwładnej dłoni rewolwer stuknął o kamienie trotuaru”. I drugi fragment dotyczący tej sytuacji kilka stron dalej (str. 132). "W obu przypadkach nie chciał zabijać, jednak miał pewność, że było to jedyne wyjście z sytuacji. Strzał w głowę policjanta, rzucający go w tył i definitywnie eliminujący z walki był w tamtej sytuacji jedynym rozwiązaniem". Gdzie trafił w takim razie Krüger? Ta wpadka nie zmienia jednak wysokiej oceny dla książki, w końcu w monumentalnym, dziele filmowym „Krzyżacy” król, w tej roli Emil Karewicz, przygotowując się do bitwy, tuż przed przyjazdem heroldów krzyżackich, ma na ręce zegarek…