Miasta pogromów. Nie tylko Jedwabne

Oglądaliście oscarową "Idę" polski film, w którym m.in. poruszany jest temat pogromów żydowskich w Polsce? A może "Pokłosie" Władysława Pasikowskiego? Jaką macie wiedzę na temat Jedwabnego? A wiecie, że Jedwabne, to tylko jedno z miejsc, gdzie miały miejsce ohydne zbrodnie na Żydach? Czego Was, a właściwie mnie też nauczono o pogromach? Kto był oprawcą? Niemcy? Zastanawialiście się, dlaczego to jest kolejny temat zamiatany przez historię pod dywan? Dlaczego obywatele polscy mieszkający na terenach pogromów nie chcą o tym rozmawiać, a przy bardziej zdecydowanym naciskaniu, by opowiedzieli, co działo się w czasie wojny na terenach, gdzie mieszkają, stają się nawet agresywni? Pytań mogę mnożyć tysiące. I pewnie zastanowicie się, jaka jest odpowiedź? Prosta, to człowiek człowiekowi zgotował ten los! Ale kim był ten człowiek? Czy jesteście w stanie przyjąć wiedzę, że to Polacy mordowali Żydów i to w niezwykle okrutny sposób, nie oszczędzając dzieci, nawet tych najmniejszych, gwałcąc kobiety, grabiąc mienie... Nie obruszajcie się na mnie! Weźcie książkę Mirosława Tryczyka i ją przeczytajcie! I wróćcie do postawionych przeze mnie pytań. Kilku bohaterów wykreowanych w ostatnich latach, ma plamy na swojej biografii. Przytoczę jeden fragment z książki. Jest to część wypowiedzi Wioletty Walewskiej, urodzonej w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku w Radziłowie, której rodzina zamieszkuje tę miejscowość od kilku pokoleń (Przełamać milczenie, Karta 2016, nr 89): "To polscy sąsiedzi z Radziłowa mordowali Żydów — przecież każdy to wie, ale nikt się do tego nie przyzna. Świadome zniekształcanie pamięci o Żydach jest złem. Im szybciej to zrozumiemy, tym lepiej dla nas samych, a przede wszystkim dla przyszłych pokoleń. Moje dorastało w niewiedzy. Nieświadomie wzięliśmy udział w zmowie milczenia, która trwa tu nieprzerwanie od kilkudziesięciu lat. Miejmy odwagę w końcu rozliczyć się z przeszłością." Tusz na karty historii, by były nieczytelne, wylewali i wciąż to robią środowiska prawicowe, które były zaangażowane do bólu w wydarzenia związane z pogromami, tuszowali komuniści w PRL, bo to nie uchodziło by Polak, był winny takich zbrodni, a wielu oprawców było w milicji i członkami partii, i wreszcie mieszkańcy, którzy, jak pisze autor, zbudowali swoje majątki na grabieży żydowskich biznesów, mieszkań, warsztatów rzemieślniczych. Miejmy odwagę rozliczyć się z pogromami, z historiami żołnierzy pracujących w kopalniach węgla na Śląsku, w kopalniach uranu czy kamieniołomach, rozliczmy się jeszcze z kilkoma innymi sprawami, które wciąż leżą pod dywanami. Dla mnie "Miasta Pogromów" to lektura obowiązkowa dla każdego, kto chce znaleźć odpowiedź na pytania, na które podobno odpowiedzi nie ma lub jak to uczeni w piśmie mówią, są to sprawy skomplikowane i delikatne.