Morderca w gumiakach. Historia największego polskiego seryjnego zabójcy

„Morderca w gumiakach” autorstwa Macieja Kuciela to poruszający i precyzyjnie udokumentowany reportaż o jednej z najbardziej przerażających postaci w historii polskiej przestępczości – Tadeuszu Grzesiku. Autor, który jest dziennikarzem śledczym, poświęcił kilkanaście lat, by zbadać sprawę gangu kantorowców i ich domniemanego przywódcy. Efektem tych prac jest książka, która z chirurgiczną dokładnością odsłania kulisy brutalnych zbrodni i systemowej bezradności wobec ludzi, którzy potrafili z zimną krwią zabijać, szantażować i terroryzować innych, a pozornie toczyli oni najzwyczajniejsze życie, jak każdy z nas. Tadeusz Grzesik to postać zarówno przerażająca, jak i fascynująca – prowadził spokojne życie jako rolnik, mąż i ojciec, a jednocześnie był, według ustaleń śledczych, szefem zorganizowanej grupy przestępczej odpowiedzialnej za co najmniej kilkanaście zabójstw. Ktoś, kto mieszka i żyje tuż obok nas, myślimy, że spokojny człowiek, którego znamy, a rzeczywistość okazuje się zupełnie inna! Kuciel w sposób rzetelny, oparty na dokumentach sądowych i rozmowach z policjantami, prokuratorami, świadkami, a nawet samym oskarżonym, rekonstruuje działania gangu oraz kolejne błędy wymiaru sprawiedliwości, które przez lata pozwalały sprawcom uniknąć odpowiedzialności. Wstrząsająca treść książki nie przytłacza jednak sensacyjnością – autor unika taniej grozy, stawiając raczej na analizę faktów, co nadaje lekturze dokumentalnego ciężaru. Książka Kuciela to nie tylko historia seryjnego mordercy, lecz także przestroga przed systemowymi zaniedbaniami i przykład na to, jak długo można ukrywać zbrodnie za fasadą normalności. „Morderca w gumiakach” czyta się jak mroczny thriller, choć wszystkie opisane wydarzenia są prawdziwe. To lektura obowiązkowa dla miłośników literatury faktu, reportaży śledczych i wszystkich tych, którzy interesują się tematyką zbrodni oraz mechanizmami działania przestępczości zorganizowanej. Choć trudno uwierzyć, że historia opisana w książce nie jest wyłącznie fikcją literacką, gdyż wstrząsa czytelnikiem. Zdecydowanie polecam – to jedna z tych książek, które zostają w głowie na długo po przeczytaniu ostatniej strony.

Czy można naprawdę znać drugiego człowieka? Nawet wtedy, gdy codziennie mówisz mu „dzień dobry”, a jego dzieci bawią się z twoimi na podwórku? Z taką właśnie myślą zaczęłam czytać „Mordercę w gumiakach” Macieja Kuciela. I bardzo szybko przestałam traktować ją jak kolejną książkę z gatunku true crime. Bo to nie jest tylko historia o mordercy. To opowieść o przerażającej niewidzialności zła. O tym, jak zwyczajność może być idealną maską. I jak bardzo system może zawieść, jeśli ktoś wie, jak się po nim poruszać. Na pierwszy rzut oka: Tadeusz Grzesik. Rolnik. Plantator truskawek. Spokojny, zamknięty w sobie, nie wychylał się, nie szukał rozgłosu. Gdyby istniał w fikcji literackiej, uznalibyśmy, że jest zbyt mało barwny na głównego bohatera. Tymczasem to właśnie ta nijakość pozwoliła mu przez lata ukrywać prawdę, której nie byli w stanie zobaczyć ani sąsiedzi, ani wymiar sprawiedliwości. Bo jak się okazuje - Grzesik nie tylko był bezwzględnym przestępcą, ale też liderem gangu odpowiedzialnego za brutalne napady, tortury i morderstwa. I to wszystko działo się tu, w Polsce. Obok nas. Maciej Kuciel to nie tylko autor - to śledczy z krwi i kości. I to czuć od pierwszych stron. Przez 15 lat drążył temat Grzesika, wertował akta, rozmawiał z policjantami, prokuratorami, profilerami. Ta książka nie opowiada tylko o zbrodniach. Ona pokazuje proces ich wykrywania, błędy organów ścigania i dramaty rodzin - zarówno ofiar, jak i sprawców. To skrupulatny reportaż, ale podany w formie, która trzyma w napięciu jak najlepszy thriller. Naprawdę - momentami zapominałam, że czytam literaturę faktu. Kuciel nie epatuje przemocą. Nie próbuje szokować na siłę. Wręcz przeciwnie - jego styl jest chłodny, analityczny, ale to właśnie w tej surowości tkwi siła. Bo czytając o Grzesiku i jego ludziach, o ich brutalnych działaniach i o tym, jak długo byli bezkarni, czujesz coś więcej niż lęk - czujesz złość, niedowierzanie, frustrację. I ogromną potrzebę, by poznać prawdę do końca. Co szczególnie zrobiło na mnie wrażenie? To, jak autor pokazuje obraz Polski lat 90. i początku XXI wieku - nie tylko jako tło, ale jako współtwórcę wydarzeń. Brak profesjonalizmu w śledztwach, braki kadrowe, niekompetencje, oszczędności. To wszystko sprawia, że ta książka działa na wielu poziomach - jako opowieść kryminalna, społeczna i psychologiczna. To trudna książka. Nie daje ukojenia. Ale właśnie dzięki temu zostaje w człowieku na długo. Po lekturze długo nie mogłam przestać o niej myśleć. I mam wrażenie, że teraz - patrząc na innych - częściej zastanawiam się, co naprawdę kryje się za spokojną twarzą sąsiada z naprzeciwka. Ocena: 9/10 – bo to świetnie udokumentowany, poruszający i ważny reportaż. Jedyny powód, dla którego nie daję „dziesiątki”, to fakt, że niektóre fragmenty wymagają sporego skupienia – to nie jest książka „na raz”. Ale może i lepiej. Bo zło, o którym opowiada, zasługuje na pełną uwagę.