Niepokorna

„Póki żyję, sama będę o sobie decydować” - te słowa najsłynniejszej włoskiej malarki XVII wieku, Artemisii Gentileschi, mogłyby być manifestem każdej z nas. Tylko czy w naszych czasach niosą one ten sam ciężar i wymagają równie wielkiej odwagi, co przed wiekami? „Niepokorna” to poruszająca powieść Elizabeth Fremantle, brytyjskiej autorki piszącej o losach kobiet, które nie chciały stać w cieniu mężczyzn. Jeśli tak jak ja kolekcjonujecie serię butikową Wydawnictwa Albatros, to już wiecie, że to wydanie jest po prostu dziełem sztuki. Ale to, co kryje się pod tą piękną okładką, jest jeszcze mocniejsze. Do XVII-wiecznego Rzymu wkraczamy z brutalnym obrazem egzekucji, który pozostaje pod powiekami nie tylko czytelnika, ale również sześcioletniej Artemisii, wywierając wpływ na całe jej późniejsze życie. To świat, w którym talent kobiety jest traktowany jak zagrożenie, a jej ciało jak własność ojca lub męża. Artemisia nie wpisuje się w ówczesny kanon oczekiwań i konwenansów. Jest inteligentna, krnąbrna i bezkompromisowa. Ma aspiracje, by zostać wielką malarką i podróżować, ale ojciec wolałby ją po prostu wydać za mąż. Jej pasja również budzi kontrowersje, bo zamiast nudne portrety, spod jej pędzla wychodzą obrazy wyzywające, mięsiste i prawdziwe, inspirowane ludzką anatomią. W pewnym momencie tej opowieści sztuka schodzi jednak na dalszy plan wobec okrucieństwa wyrządzonego dziewczynie. Brutalnie zgwałc0na, zamiast sprawiedliwości znajduje napiętnowanie. Czytając o jej procesie, miałam ciarki na plecach i autentyczne łzy w oczach. Wybór, przed którym staje Artemisia, jest nieludzki. Może wyjść za oprawcę i „zmyć hańbę” albo cierpieć piekło tortur i odrzucenia. To ona musi udowadniać swoją niewinność, to ona przechodzi przez upokarzający proces i tortury „sznurami Sybilli”, które ranią jej dłonie, narzędzie pracy, pasji i wolności. To, co przeżyła, jest po prostu niewyobrażalne! Nie obawiajcie się jednak, ta powieść nie jest manifestem feministycznym. Autorka, ukazując również perspektywę modelki, a przy tym spełnionej żony i matki, daje swoim bohaterkom prawo do wyboru własnej drogi, którego odmawiają im ówczesne realia. I choć to los Artemisii przeżywamy najmocniej, to również ukazany przez autorkę świat sztuki, pełen barw, pasji i emocji, autentycznie porywa i fascynuje. Podczas lektury sięgnęłam do zasobów Internetu, by poznać obrazy Artemisii. Patrząc na nie, można poczuć, że wyrażają one nie tylko jej doświadczenia, ale też furię i niesamowitą siłę. Was też do tego zachęcam, niech towarzyszą Wam przy czytaniu, przypominając, że prawo do decydowania o sobie nie zostało nam dane raz na zawsze, a kobiety takie jak Artemisia musiały o nie walczyć, często płacąc za to najwyższą cenę.