Ocalona

Greta, studentka, której życie naznaczone zostało przedwczesną śmiercią matki oraz niełatwą relacją z ojcem, pewnego dnia poznaje panią Letycję. Starsza kobieta odkrywa przed Gretą swoją przeszłość, co staje się impulsem, by z jej historii uczynić temat pracy licencjackiej. W trakcie zagłębiania się w przeszłość Letycji, obie kobiety nawiązują więź, która zmieni wszystko... "Ocalona" to niesamowicie przejmująca historia dwóch kobiet, które los postawił na swojej drodze, by wydobyć je z samotności i pokazać, że jeszcze może być pięknie, że zawsze warto zawalczyć o siebie. Autorka zabiera nas wraz z Gretą do czasów wojennej zawieruchy i obozowej codzienności, gdzie dla dwójki osób zapaliło się światełko nadziei. Historia wypełniona tęsknotą, bólem, ale i siłą, którą daje wsparcie innych osób, pochłonęła mnie całkowicie. Czytałam momentami ze ściśniętym gardłem, przeżywając nie tylko trudne koleje życia Letycji, ale i obecną sytuację Grety. Obie kobiety stały się dla siebie wybawieniem. Tak jakby właśnie na siebie czekały, by móc ruszyć z miejsca. "Najgorzej jest stać w miejscu. Gdy nie robi się nic, nic się też nie stanie. Nie rozegra się żadna sekwencja wydarzeń, nie stworzy się nagle, sam z siebie, efekt nigdy nie wypowiedzianych słów czy gestów. Stać w miejscu to jakby umierać tu i teraz i godzić się na to". To jedna z takich historii, które pozostają na długo w pamięci, a mądrość z nich płynąca, przypomina o tym co w życiu ważne i że czasem nie potrzeba słów, wystarczy być.

Zdarza mi się czasem, zupełnie przypadkiem, sięgnąć po recenzje innych czytelników przed lekturą książki. Nie lubię się nimi sugerować – w swojej pracy krytyka kulinarnego, dziennikarza, ale i świadomego konsumenta kultury (książek, koncertów czy spektakli), wielokrotnie miewałem zdanie odmienne niż zdecydowana większość. Wszak rzymskie przysłowie mówi: „De gustibus non disputandum est” – o gustach się nie dyskutuje. Zawsze staram się podkreślać, że coś oceniam według własnej miary; uważam za warte uwagi albo niegodne poświęcania czasu. Po przeczytaniu kilku opinii o „Ocalonej” byłem jednak zaskoczony. Gdybym im uległ, nigdy bym po tę książkę nie sięgnął. Dlaczego? Bo to lektura, która wymaga od czytającego uważnego sączenia każdej strony. Co więcej, zmusza do wejścia całą swoją wrażliwością w opowieść, która momentami może wydawać się nierealna – jakby mogła wydarzyć się tylko w książce, serialu lub na srebrnym ekranie. Tak, zbiegów okoliczności jest tu aż nazbyt wiele jak na jedną historię, ale… czyż w wielu naszych życiorysach nie znajdziemy właśnie takich „niemożliwych” opowieści? Sam, gdy analizuję swoje życie – te kilka epizodów, które nie miały prawa się zdarzyć, a jednak się wydarzyły, czy drzwi, które niespodziewanie się otworzyły – widzę gotowy scenariusz. Ta książka zadowoli Czytelnika, który jest nieco „analogowy”. Mam na myśli kogoś, kto nie pędzi za dzisiejszym światem, szuka spokoju przy herbacie czy kawie z kardamonem, przegląda stare pamiątki, a wycisza się podczas samotnych wypraw do lasu, gdzie przypadkiem może spotkać półdzikiego konia. To opowieść przesycona nutą nostalgii za człowiekiem i czystym uczuciem – delikatnym jak muślin, choć naznaczonym tragicznym losem. To historia o tym, że pokolenia, choć odległe, mogą się zrozumieć i zaprzyjaźnić, czerpiąc z doświadczenia starszych i entuzjazmu młodych. To także przypomnienie o tym, jak bardzo potrzebujemy siebie nawzajem. Jak często zapominamy o sąsiadach; o tym, że widzimy codziennie Letycję wyglądającą przez okno, ale nie interesujemy się jej losem. A może warto, wzorem Gerty, zapukać do jej drzwi, by świat stał się piękniejszy dla nas i dla nich obu? „Są takie momenty w naszym życiu, że czasami trzeba być, po prostu być przy kimś” – pisze autorka. O tęsknocie za normalnym życiem blisko drugiego człowieka mówi też sama Letycja: „Ale to stara historia, tak stara jak ja. Dziś już nikt nie chce słuchać pomarszczonych doświadczeniem ludzi. I ich pomarszczonych, jak skóra, wspomnień”. Może właśnie dlatego trafiłem na takie, a nie inne recenzje? Bo nikt nie chce słuchać „pomarszczonych”? Mi jest do nich zdecydowanie bliżej niż dalej. Słucham ich także dlatego, że jako dziennikarz robiłem to przez całe życie. Sylwia Winnik mocno podkreśla wagę słowa, którą i ja cenię ponad wszystko – bo słowo ma większą moc niż pięść. Po ciosie powstanie siniak, który szybko zejdzie, ale po ciosie słowem pozostaje blizna, często na całe życie. Warto podkreślić, że powieść i jej postaci to wynik wnikliwych poszukiwań i rozmów autorki z ludźmi, którzy przeżyli Auschwitz. To zresztą niejedyna jej książka poświęcona tamtym czasom – prawie równolegle czytałem jej publikację o wojennych Wigiliach. Myślę, że czasami warto się zatrzymać i rozejrzeć, by coś istotnego nam nie umknęło, by ktoś obok nas nie odszedł w zapomnienie. A jeśli uważacie, że coś jest niemożliwe, pamiętajcie: życie potrafi napisać jeszcze bardziej niesamowitą historię… Miejcie tylko otwarte oczy.

Ocalona Sylwii Winnik to powieść, którą czyta się powoli – nie dlatego, że brakuje jej dynamiki, lecz dlatego, że każde zdanie domaga się uwagi i ciszy. To jedna z tych książek, po których trudno od razu wrócić do codzienności, bo emocje zostają z czytelnikiem na długo, osiadając gdzieś głęboko, jak wspomnienie, którego nie chce się ani wypierać, ani zagłuszać. Historia Letycji rozpoczyna się niewinnie, niemal ciepło – od dzieciństwa, od wspomnienia ojca i pijalni czekolady Wedla. Ten obraz działa jak klamra: miejsce, które przed wojną było symbolem bezpieczeństwa i bliskości, po latach staje się punktem, w którym pamięć i trauma wreszcie mogą zostać wypowiedziane. Autorka niezwykle subtelnie pokazuje, jak zwyczajne miejsca przechowują w sobie niezwyczajne historie, jakby mury Warszawy wciąż szeptały o tym, co widziały i czego były świadkami. Najmocniejszą stroną Ocalonej jest sposób, w jaki autorka opowiada o doświadczeniu obozowym. Nie epatuje okrucieństwem, nie szuka taniego wzruszenia. Zamiast tego skupia się na codzienności – na drobnych gestach, myślach, uczuciach, które w nieludzkich warunkach pozwalały zachować resztki człowieczeństwa. Miłość rodząca się w Auschwitz jest tu cicha, krucha i niemal niemożliwa, a jednak prawdziwa. To miłość, która nie obiecuje przyszłości, lecz daje sens trwaniu. I właśnie to czyni ją tak przejmującą. Postać Letycji porusza swoją siłą, ale też delikatnością. To kobieta, która przeżyła piekło, lecz nie stała się przez to nieczuła. Jej milczenie przez lata wydaje się naturalne – jakby słowa nie były w stanie unieść ciężaru wspomnień. Dopiero relacja z Gretą, młodą kobietą zagubioną we własnym bólu, otwiera przestrzeń do opowiedzenia tej historii. Ich spotkanie nie jest przypadkowe w sensie emocjonalnym – to spotkanie dwóch ran z różnych pokoleń, które mogą się wzajemnie uleczyć. Greta, zmagająca się ze stratą matki i chłodną relacją z ojcem, stanowi interesujący kontrapunkt dla Letycji. Jej problemy są „zwyczajne”, współczesne, a jednak nie mniej bolesne. Dzięki temu Ocalona nie jest wyłącznie powieścią historyczną – to także opowieść o dziedziczeniu emocji, o tym, jak trauma jednych pokoleń rezonuje w kolejnych, nawet jeśli nie znamy jej źródła. Autorka pięknie opisuje powojenną Warszawę – miasto w ruinie, które powoli uczy się oddychać na nowo. Odbudowa staje się tu metaforą wewnętrznego procesu Letycji: zniszczonego życia, które mimo wszystko próbuje się na nowo poskładać. Nie ma w tym patosu, jest raczej cicha determinacja i zmęczenie, ale też iskra nadziei. Ocalona to książka o sile kobiet – tej cichej, niewidocznej na pierwszy rzut oka, objawiającej się w przetrwaniu, w zdolności do empatii, w gotowości do wysłuchania drugiego człowieka. To opowieść o przyjaźni, która nie pyta o wiek ani doświadczenia, o czekaniu, które trwa latami, i o miłości, która czasem musi pozostać niespełniona, by zachować swoją prawdę. Po lekturze tej powieści zostaje wdzięczność – za pamięć, za wrażliwość, za przypomnienie, że ocalenie nie zawsze oznacza brak bólu. Czasem oznacza odwagę, by z tym bólem żyć i wreszcie pozwolić sobie opowiedzieć własną historię. Ocalona to książka potrzebna – cicha, mądra i głęboko poruszająca. Jeśli chcesz przeczytać powieść, która porusza do głębi, uczy uważności na drugiego człowieka i zostaje w sercu na długo po odłożeniu książki, Ocalona jest wyborem, którego się nie zapomina. To historia, która boli i koi jednocześnie – i właśnie dlatego tak bardzo warto po nią sięgnąć.

„Bo miłość to nie uniesienie pełne ekscytacji, ekspresji… To nie wichura zwalająca z nóg. […] Miłość to coś znacznie poważniejszego. To spokój ducha, który rozlewa się latami po naszym wnętrzu przy tym drugim człowieku, i poczucie, że jesteś naprawdę bezpieczna z powodu samego istnienia tego człowieka.” . Znacie to uczucie? Mam nadzieję, że tak 🙌🏻 Doznała go także Letycja, chociaż droga do odnalezienia tej ukochanej osoby nie była łatwa. Poznała bowiem miłość swojego życia w… Auschwitz, lecz oczywiście ze względu na miejsce, tamte trudne czasy, nie była ona wtedy możliwa do spełnienia. Stało się tak dopiero po latach. I właśnie przypadkowe spotkanie z Gretą - wieczną studentką, która zmaga się z przedwczesną śmiercią matki i cały czas szuka swojego miejsca, wyzwala w Letycji chęć podzielenia się opowieścią o swoim życiu. Czy skłoni ona Gretę do wdrożenia zmian w swoim? . Powieść „Ocalona” autorstwa Sylwi Winnik to poruszająca historia o wielkiej miłości, która narodziła się w najbardziej nieodpowiednim miejscu i czasie. To też opowieść o przyjaźni - niecodziennej i niezwykłej, pomiędzy staruszką i młodą dziewczyną. O relacji, w której to jedna uczy drugą przełamywania własnych barier. O wielkiej tęsknocie i nadziei na kolejne spotkanie, o rozstaniach i powrotach, o trudnych decyzjach, cierpieniu i stracie. Ale w końcu o marzeniach, które warto walczyć i przede wszystkim o kobietach - ich sile, dzięki której można i góry przenosić 🙌🏻 . Była to piękna i nieoczywista historia - i spokojnie, wątek zakochania w obozie zagłady jest pokazany tak, jak trzeba, z poszanowaniem realiów tamtych czasów. Ja jestem nią zachwycona i bardzo Wam polecam!