Parasolki

Czasem trafiamy na książkę, która nie pozwala o sobie zapomnieć, bo każda jej strona parzy aktualnością. Dominika Buczak w „Parasolkach” zabiera nas do lat 1908–1920 – epoki, w której polskie kobiety przestały czekać na zaproszenie do stołu i same zaczęły go budować. To czas wielkiej wojny, odzyskiwania kraju, ale przede wszystkim narodzin nowej kobiecej świadomości. To, co w tej powieści najcenniejsze, to tchnięcie życia w postacie, które znamy jedynie z czarno-białych fotografii. Autorka zdejmuje z piedestału takie postacie jak Maria Dulębianka czy Zofia Nałkowska, pokazując je w wirze walki o prawo do samostanowienia. Niesamowite wrażenie robi historia Wandy Gertz – dziewczyny, która skróciła włosy i pod męskim imieniem ruszyła na front, bo jej pragnienie wolności nie mieściło się w gorsecie epoki. Obok historycznych gigantek mamy losy fikcyjne, które są jak klamra spinająca tamte czasy z dzisiejszymi. Relacja Ireny i Stasi to dla mnie majstersztyk – pełna tarć, a jednak niezwykle lojalna więź między kobietami różnych pokoleń, które mimo różnic zawsze skoczą za sobą w ogień. Dominika Buczak pisze z ogromną odwagą. Czuć, że ta książka to jej osobisty manifest. Nie ucieka od tematów bolesnych – biedy, niesprawiedliwości czy trudnych decyzji o aborcji. To opowieść o buncie, który był koniecznością, a nie kaprysem. Autorka umiejętnie pokazuje, że dawne „parasolki” to te same symbole, które znów kilka lat temu widzieliśmy na naszych ulicach. Przyznam jednak, że moja czytelnicza natura czuła pewien niedosyt. Ta historia jest tak gęsta od faktów, że momentami forma powieściowa wydaje się dla niej zbyt ciasna. Szybkie zmiany perspektywy sprawiały, że czasem brakowało mi czasu, by w pełni zżyć się z bohaterkami i poczuć ich prywatne dążenia. Paradoksalnie, jako reportaż o pionierkach emancypacji, ta książka mogłaby być jeszcze mocniejsza. Mimo moich uwag co do konstrukcji, „Parasolki” to lektura obowiązkowa. Przypominają nam, że żadne prawo nie jest dane na zawsze, a nasza obecna wolność została wywalczona uporem, krzykiem i solidarnością. To książka o każdej z nas, która dziś chce z dumą powiedzieć: „Jestem!”. Jeśli szukacie lektury, która zostawi Was z głową pełną pytań o to, jak my dziś dbamy o to dziedzictwo – koniecznie po nią sięgnijcie. To hołd dla odwagi, której echa słyszymy do dziś.

„Parasolki” Dominiki Buczak to poruszająca, barwna i niezwykle emocjonalna powieść historyczna, która przenosi czytelnika w burzliwe lata 1908–1920 – czas walki o niepodległość, ale także o podstawowe prawa kobiet. Autorka splata ze sobą losy postaci fikcyjnych i autentycznych, tworząc wielogłosową opowieść o odwadze, buncie, determinacji i pragnieniu życia na własnych zasadach. Fabuła książki koncentruje się na kobietach, które nie godziły się na narzucone im role społeczne. Wśród bohaterek znajdziemy m.in. Marię Dulębiankę, Narcyzę Żmichowską, młodą Zofię Nałkowską, Aleksandrę Szczerbińską czy Wandę Gertz, która, łamiąc konwenanse, przebrała się za mężczyznę, by walczyć w Legionach. Pojawia się także postać Anny Tomaszewicz-Dobrskiej – pierwszej lekarki w Polsce, która przeprowadziła udane cesarskie cięcie. Każda z tych kobiet ma własną historię, własne lęki, marzenia i ograniczenia, z którymi musi się mierzyć. To nie są pomnikowe postacie z podręczników, lecz żywe, pełnokrwiste bohaterki, pełne sprzeczności i emocji. Autorka z niezwykłą wrażliwością oddaje klimat epoki – pełnej napięć społecznych, niesprawiedliwości, biedy i przemocy systemowej, która najmocniej dotykała kobiety oraz dzieci. W powieści wyraźnie wybrzmiewają problemy takie jak brak dostępu do edukacji, przymusowe małżeństwa, nierówności klasowe, ograniczenia prawne, wykluczenie, a także walka o samostanowienie, wolność wyboru i prawo do własnego głosu. Choć akcja rozgrywa się ponad sto lat temu, wiele z poruszanych tematów pozostaje zaskakująco aktualnych. Emocje są jednym z najmocniejszych elementów tej książki. Czytelnik towarzyszy bohaterkom w chwilach triumfu i klęski, czuje ich gniew, bezsilność, nadzieję, strach i miłość. Są momenty wzruszenia, złości, ale i dumy. To powieść, która nie pozwala pozostać obojętnym – porusza, inspiruje i zmusza do refleksji nad tym, jak wiele zawdzięczamy kobietom sprzed lat i jak wiele jeszcze pozostaje do zrobienia. „Parasolki” to książka skierowana przede wszystkim do czytelników zainteresowanych historią, tematyką społeczną i kobiecą perspektywą, ale także do wszystkich, którzy szukają mądrej, angażującej emocjonalnie literatury. To powieść historyczna z silnym rysem obyczajowym i feministycznym, pełna pasji, dramatyzmu i autentyczności. To nie tylko opowieść o przeszłości, lecz także lustro dla współczesności – przypomnienie, że każda wywalczona wolność miała swoją cenę. „Parasolki” zostają w sercu na długo, budzą wdzięczność, wzruszenie i poczucie siły. To książka, po którą warto sięgnąć, jeśli szukasz historii, która poruszy, zainspiruje i przypomni, jak ważne jest, by mówić: „Jestem”.