Polska krwawi. Polska walczy. Jak żyło się pod okupacją 1939-1945

Książka Andrzeja Chwalby "Polska krwawi. Polska walczy. Jak Żyło się pod okupacją 1939-1945 trochę musiała poczekać, zanim po nią sięgnąłem, bo nie jest to lektura do zimowej herbatki i mruczącego kota na kolanach. To książka z tych, której czytanie trzeba zaplanować i wyciągnąć ze swojego życia parę godzin, by poświęcić się lekturze bez zbędnego odrywania się do domowych 'pierdół". Jest to wyjątkowa książka na rynku wydawniczym. Bo mimo że dokumentuje, to jednak bardziej opowiada o życiu codziennym nie tylko Polaków, ale i innych nacji pod okupacją niemiecką, ale także rosyjską, ukraińską, litewską czy estońską oraz słowacka. Bo nie wielu wie, że w czasie wojny nie tylko Niemcy byli tymi, którzy dopuszczali się prześladowań innych nacji, nie wyłączając nas Polaków. Wspomniałem, że opowiada, tak, bo jest to dość lekka narracja o wszystkich elementach życia codziennego napisana przez historyka, ale bez całego bagażu narzędzi przypisanych do literatury naukowej, czy popularnonaukowej w postaci, chociażby przypisów. Nic nie odrywa nas od narzuconej narracji autora, bo nie ma przypisów, które często zaburzają odbiór tego, co chcą nam przekazać autorzy książek. Publikacja opowiada losy oporu zbrojnego, ale także tego cywilnego, o tym, że życie toczyło się dalej, bo ludzie kochali się, żenili, walczyli o swoje rodziny, zaglądali do teatrów, kawiarni, czytali książki i się uczyli. Musieli jednak żyć w innej rzeczywistości i to czasami bardzo różnej w zależności od woli zaborcy. Bardzo mocno autor skupia się na wciąż nierozwiązanych i bardzo zawiłych stosunkach polsko-ukraińskich, wspomina o żydowskich pogromach, w których Polacy brali czynny udział, zastanawia się nad Powstaniem Warszawskim i to wszystko w konwencji opowieści, bo chce przekazać swoją wiedzę nie ex cathedra, ale w rozmowie przy rodzinnym stole, w formie pogadanki na spotkaniu z okazji rocznicy wydarzeń. To także opowieść, która jest łatwo przyswajalna dla dzisiejszego pokolenia elektroniczno-internetowych dzieci. Okazuje się, że historię można opowiedzieć, tak by nią zainteresować. To pierwszy krok, a wiem, że gdyby nie to, że z wykształcenia jestem historykiem, sięgnąłbym po odpowiedzi w źródłach na kilka tematów szczególnie tych bolesnych i drażliwych. Mnie szczególnie bardzo w tej książce przerażał fakt, że okupanci byli bardzo okrutni bez względu na narodowość. Pierwsze oznaki radości wynikające z ucieczki Niemców i nadejścia wyzwolicieli spod Czerownej Gwiazdy szybko przekształcały się znowu w strach. Bo żołnierze w walonkach i pepeszami na sznurkach za wyzwolenie kazali sobie płacić polską krwią, zniszczeniami domostw, gospodarstw i fabryk oraz gwałtem na kobietach bez względu na wiek. Cierpienie nie zmieniało się, ale doznawane było z rąk innych szubrawców. Znakomita lektura do bibliotek szkolnych, ale także materiał dla tych, którzy chcą popularyzować historię, jak napisać książkę blisko 600 stronicową, którą się połyka, jak powieść, a nie odkłada na półkę.