Przenośna magia. Historia książek i ich czytelników

Bardzo lubię książki z wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego, Bo.wiem … A to już kiedyś pisałem. No, cóż kolejna, którą właśnie przeczytałem „Przenośna magia. Historia książek i ich czytelników” angielskiej profesor Studiów Szekspirowskich w Hertford College na Uniwersytecie w Oxfordzie, nie zmienia mojego zdania. Jest to fantastyczna opowieść o książkach, ich czytelnikach od czasów Gutenberga i tych wcześniejszych też, do współczesności. Kawał pięknej historii, która dla mola książkowego, a także pracownika Uniwersyteckiej Biblioteki (bo i taki epizod razem z Elą, moją żoną mamy) jest czymś, co cieszy i raduje. Broń Boże to nie historia ułożona w ciągu chronologicznym, to luźne rozdziały opowiadające o książce i ich czytelnikach, odsłaniające często nam nie znane, albo znane, ale nie wzbudzające zastanowienia fakty. Często też zmieniają nasz pogląd na utarte szlaki, że to nie Gutenberg przyczynił się do wzrostu czytelnictwa, ale że był zmuszony do działania przez potrzebę chwili, jaką była kwestia tworzenie propagandy antytureckiej, a ta potrzebowała szybkiego druku pism, ulotek itp. To nie tylko hitlerowcy byli barbarzyńcami palącymi książki, ale wiele z nich płonęło na stosach, chociażby w świątyni wolności słowa, jaką są Stany Zjednoczone. Czy też opowieść o literaturze masowej, jaką były książki drukowane w milionowych nakładach dla amerykańskich żołnierzy ruszających na pola walki w II wojnie światowej. Drukowanie książek w formacie kieszonkowym, otworzyły później drogę do wielu serii wydawniczych w tym formacie wprowadzanych na rynek już w czasach pokoju. Jak widzicie, przez książkę można przechodzić bez konieczności trzymania się kolejności stron. Można zaglądać do rozdziałów, które w danym momencie nas zainteresują. Dobrze sprawdza się w domu przy dymiącej herbatce, w podróży, a nawet tramwaju (sprawdzone). Emma Smith wartką i delikatną narracją, pokazuje nam bardzo istotne sprawy uświadamiając, że książka to przedmiot w naszym życiu, który nie wymaga od nas czytania na kolanach i traktowania jej jak świętości. Tu trochę się różnimy, nie czytam jej na kolanach, ale dom rodzinny nauczył mnie szacunku do książki i nie robię tego, co robią inni, a autorka nie neguje – nie łamię grzbietów, nie nadrywam kartek, nie zaginam narożników itp. Często znajomi sięgając po książki z naszej biblioteki, dziwią się, że wyglądają, jakbyśmy ich nie czytali. Człowiek i książka to zbiór bardzo zdecydowanych, pełnych grozy, ale i radości, przyjaźni i nienawiści relacji. Wszystko zależy od tu i teraz. To ludzie zmieniali książki, ale książki zmieniały ludzi. Dla wielu bez książki nie ma życia, dla innych to zbędne zbiorowisko kartek, ale trudno się nie zgodzić ze zdaniem Stephena Kinga, że wszystkie książki stanowią „jedyną w swoim rodzaju przenośną magię”. Jeszcze bardziej po lekturze książki Emmy Smith ulegam magii świata książek, bibliotek, księgarni, ich zapachu i obecności w domu. Są bowiem wszędzie…