Psychologia miłości
Intymność - Namiętność - Zobowiązanie

Bogdan Wojciszke — „Psychologia miłości” To jedna z tych książek, które potrafią wywołać u czytelnika bardzo specyficzny rodzaj dyskomfortu — szczególnie wtedy, gdy przez lata wierzył, że miłość jest wyłącznie „magią”, przeznaczeniem albo spontanicznym stanem serca. Wojciszke robi coś znacznie mniej romantycznego, ale niezwykle potrzebnego: rozkłada miłość na mechanizmy psychologiczne, dynamikę relacji i procesy, które podlegają zmianie w czasie. I właśnie dlatego ta książka jest tak cenna. Największą siłą Wojciszkego jest umiejętność połączenia nauki z codziennym doświadczeniem człowieka. To nie jest akademicki wywód oderwany od życia. Czytając tę książkę, ma się momentami wrażenie, jakby autor spokojnie i bez oceniania tłumaczył rzeczy, które większość ludzi przeżywa, ale niewielu potrafi nazwać. Szczególnie ważna jest dla mnie opisywana przez autora dynamika przechodzenia od namiętności do przywiązania i decyzji. W kulturze współczesnej bardzo często sprzedaje się ludziom iluzję, że prawdziwa miłość powinna przez całe życie wyglądać jak początek relacji — intensywnie, obsesyjnie, ekscytująco. Tymczasem Wojciszke pokazuje coś znacznie dojrzalszego: miłość jest procesem, a nie jednym stanem emocjonalnym zamrożonym w czasie. Z perspektywy psychoedukatorki pracującej z parami i rodzinami widzę, jak wiele konfliktów rodzi się właśnie z niezrozumienia tego mechanizmu. Ludzie interpretują naturalną zmianę faz relacji jako „koniec uczucia”, „utratę chemii” albo dowód, że „to jednak nie była ta osoba”. Tymczasem bardzo często relacja po prostu przechodzi transformację — z intensywnej namiętności w coś spokojniejszego, ale potencjalnie głębszego i bardziej stabilnego. Ogromnie cenię również to, że Wojciszke nie moralizuje. Nie tworzy baśniowej wizji miłości ani jej nie cynizuje. Pokazuje człowieka takim, jakim jest — z potrzebą bliskości, lękiem przed odrzuceniem, idealizacją partnera, egoizmem, projekcjami i biologicznym uwikłaniem emocji. To bardzo uczciwe. Jednocześnie warto powiedzieć, że część treści tej książki nosi już ślady czasu, w którym powstawała. Współczesna psychologia relacji znacznie szerzej uwzględnia dziś style przywiązania, regulację emocjonalną, wpływ traumy relacyjnej oraz neuroróżnorodność w budowaniu więzi. Mam też poczucie, że dzisiejsze rozumienie relacji bardziej podkreśla znaczenie bezpieczeństwa emocjonalnego i komunikacji niż samej struktury „składników miłości”. Brakuje mi momentami również większego uwzględnienia wpływu współczesnej kultury cyfrowej na relacje. Media społecznościowe, aplikacje randkowe, kultura natychmiastowej gratyfikacji i permanentnego porównywania się bardzo zmieniły sposób budowania więzi. Dzisiejsze relacje często cierpią nie z powodu braku uczuć, lecz nadmiaru bodźców, alternatyw i nierealistycznych oczekiwań wobec partnera oraz samego doświadczenia miłości. Mimo tego „Psychologia miłości” pozostaje jedną z najważniejszych polskich książek o relacjach i emocjonalnej bliskości. To lektura, która pomaga zdjąć z miłości część nierealistycznych wyobrażeń i spojrzeć na nią dojrzalej — nie mniej pięknie, ale bardziej świadomie. Poleciłabym tę książkę szczególnie osobom, które chcą lepiej rozumieć mechanizmy relacji, swoje oczekiwania wobec partnera oraz naturalne etapy rozwoju związku. To również bardzo wartościowa lektura dla ludzi, którzy po latach zaczynają pytać siebie: „co właściwie dzieje się z naszą relacją?”. Wojciszke pomaga zrozumieć, że miłość nie znika nagle. Najczęściej zmienia formę — a człowiek dopiero później próbuje nadać temu znaczenie. To książka mniej o romantycznych deklaracjach, a bardziej o psychologii codziennego bycia razem. I być może właśnie dlatego jest tak potrzebna. Sabrina Kowalczyk — psychoedukatorka, terapeutka środowiskowa, autorka książek o psychologii użytkowej.