Straszny dziadunio

Dzisiejsza recenzja książki to jedna z tych, które wchłoniesz jednym tchem, bo ma zaledwie 139 stron. „Straszny dziadunio” autorstwa Marii Rodziewiczówny to według mnie anatomia manipulacji i triumf charakteru. Moi Drodzy, jeśli myśleliście, że literatura XIX-wieczna to tylko opisy przyrody i dworkowe romanse, to Polikarp Biało Piotrowicz, tytułowy „Straszny dziadunio”, wyprowadzi Was z błędu w pierwszej minucie, rozdziale lektury. To nie jest bajka o miłym staruszku. To duszny, psychologiczny thriller o władzy, pieniądzach i testowaniu ludzkiej wytrzymałości, który czyta się z wypiekami na twarzy nawet dzisiaj, w 2026 roku. W centrum wydarzeń mamy dwóch wnuków Polikarpa: Hieronima (Rucia) oraz Wojciecha (Alberta). Dziadek, zgorzkniały i potężny pan na Tepeńcu, postanawia przeprowadzić na nich okrutny eksperyment. Chce sprawdzić, który z nich jest godzien przejąć rodzinne dziedzictwo. • Hieronim to chłopak, którego pokochasz od razu. Studiuje politechnikę, wierzy w naukę i uczciwą pracę. Choć dziadek rzuca mu kłody pod nogi i traktuje go z lodowatą surowością, chłopak trzyma się zasady: „Bądź prawym”. • Wojciech to z kolei typowy „bananowy młodzieniec” tamtej epoki. Rozrzutny, próżny i podatny na wpływy. Dziadek pozornie go faworyzuje, ale w rzeczywistości cynicznie obserwuje jego upadek, by udowodnić swoją tezę o marności ludzkiej natury. W tle pulsuje tajemnica z przeszłości i postać Bronki, dziewczynki uratowanej przez… której nagłe zniknięcie staje się kluczem do zrozumienia, jak daleko może posunąć się człowiek, by kontrolować życie innych. Mimo że bohaterowie poruszają się bryczkami, a listy idą dniami, mechanizmy opisane przez Rodziewiczównę są uderzająco aktualne: 1. Toksyczne więzi i Gaslighting. Polikarp to według mnie postać, którą dziś nazwalibyśmy toksycznym narcyzem. Manipuluje faktami, ukrywa informację i gra na emocjach wnuków, by czuć się panem ich losu. To studium toksyczności w rodzinie, które nic nie straciło na świeżości. 2. Konflikt wartości: Z jednej strony mamy Hieronima, który reprezentuje etos pracy i budowanie mostów (dosłownie i w przenośni), a z drugiej Wojciecha, dla którego liczy się tylko „tu i teraz” oraz powierzchowny blask. Czy to nie brzmi jak dzisiejsze starcie autentyczności z kreacją w mediach społecznościowych? 3. Samotność w tłumie: „Straszny dziadunio” to tak naprawdę opowieść o przeraźliwie samotnym człowieku, który nie umie kochać i boi się odrzucenia. To lekcja dla nas, że mur, który budujemy, by nikt nas nie zranił, staje się ostatecznie naszym więzieniem. Przeczytajcie tę książkę nie dla „staroświeckiego klimatu”, ale dla emocji, które buzują pod powierzchnią konwenansów. Autorka pisze tak, że czujesz gniew Hieronima, strach Wojciecha i lodowaty spokój Polikarpa. To opowieść o tym, że jedyną rzeczą, której nikt nie może nam odebrać, nawet najbardziej wpływowy „dziadunio” jest nasza godność i prawo do decydowania o sobie. Jeśli szukasz historii, która Cię wkurzy, wzruszy i zmusi do zastanowienia nad tym, co Ty byś zrobił na miejscu braci Biało Piotrowiczów, ta książka jest dla Ciebie. To literacka przygoda, która gości na czytelniczych pólkach już od ponad 139 lat. Warta każdej minuty udowadniająca, że serce człowieka nie zmienia się od stu lat.