Szewcowa

W zapowiedziach Wydawnictwa Lira zainteresowała mnie książka Justyny Stasio-Sigi „Wyrodna” – zarówno tematyką, jak i Łodzią jako miejscem akcji, a także latami 60. z odwołaniami do drugiej połowy lat 30. XX wieku. Postanowiłem po nią sięgnąć. Od wydawcy dotarła do mnie też pierwsza, debiutancka powieść autorki pt. „Szewcowa” w bliźniaczym stylu okładki. Myślałem, że to dwa tomy jednej opowieści, ale okazało się, że to zupełnie oddzielne historie. „Szewcowa” to powieść debiutancka, ale napisana bardzo dojrzałym piórem i z niesamowitą konstrukcją opowieści – zaplątaną i zagmatwaną, która w konsekwencji zostawia ślad w psychice właściwie każdego uczestnika wydarzeń. To książka, po której mam nieodpartą ochotę, żeby każdemu wystawić jakąś cenzurkę, ocenić go, bo każdy ma coś „za uszami”. Każdy robi coś, czego nie powinien, chociaż w większości wydaje mu się, że w dobrej sprawie. No, ale jak mówi polskie powiedzenie: dobrymi chęciami piekło jest wybrukowane. Kiedy jednak zabrałem się za ocenianie, przypomniała mi się książka „Fałszywa Hrabina”, w której Janina Suchodolska – odważna kobieta ocalająca tysiące Polaków – pisze, że po tym, co widziała, nie ocenia nikogo. Mówi wprost: nie wiadomo, jak my byśmy zachowali się w danej sytuacji. Normalne, ogólnie przyjęte wartości tracą na znaczeniu wobec dramatu, z którym stajemy twarzą w twarz. Jak ocenić Szewcową – kobietę, która straciła całą rodzinę i córeczkę w czasie II wojny światowej, a po przyjeździe do Łodzi nagle łapie Pana Boga za nogi, bo wpada w oko Szewcowi? Julian Wiatr zakochuje się w niej po uszy. Ale czy jest to szczęście w ostatecznym rozrachunku? Czy głęboka chęć posiadania dziecka jest w stanie doprowadzić do kroków niecodziennych? Czy można dać uczucie, kiedy nie wiadomo, czy ma się go jeszcze choć trochę po traumatycznych przeżyciach w cieniu Auschwitz? Czy wielka miłość od „strzały Amora” Juliana Wiatra okaże się trafieniem w dziesiątkę? Czy zrobi wszystko, by jego żona była szczęśliwa? Czy tragiczne wydarzenia wojenne mogą uspokoić serce i duszę? Autorka zaskakuje zwrotami akcji, które balansują na granicy fikcji literackiej i możliwych zdarzeń. Cała opowieść ma mocne podstawy i została bardzo dobrze zapleciona – nie może być inaczej, skoro Łódź to miasto włókiennicze. Każda kartka zbliża do coraz bardziej dramatycznych wydarzeń, które nagle eksplodują, by znaleźć rozwiązanie. Jakie? Dramatyczne czy bliższe happy endu? Ja zostałem zaskoczony. Okazuje się, że w życiu nie ma przypadków – to my tworzymy nasze losy, a życie tylko podsyła sytuacje, które zmieniają naszą optykę. Kawał dobrej lektury. Na tyle dobra, że czytam już „Wyrodną”, choć to zupełnie inna historia.