Transakcja

W literaturze sensacyjnej często szukamy ucieczki od rzeczywistości, ale bywają książki, które zamiast dawać wytchnienie, boleśnie nas w tej rzeczywistości osadzają. „Transakcja” Piotra Gajdzińskiego to właśnie taka lektura – thriller polityczno-szpiegowski, który pod płaszczem fikcji serwuje nam niezwykle gorzką pigułkę prawdy o współczesnym świecie. To powieść, która wciąga tempem, ale przeraża wnioskami, do jakich zmusza czytelnika po odłożeniu jej na półkę. Punktem wyjścia jest tytułowa transakcja – wielki biznesowy kontrakt, który ma zmienić układ sił na rynku. Jednak w świecie kreowanym przez Gajdzińskiego nic nie jest tak proste, jak mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. Autor, korzystając ze swojego ogromnego doświadczenia dziennikarskiego i znajomości mechanizmów władzy, kreśli obraz państwa jako struktury fasadowej. Za oficjalnymi komunikatami, uśmiechami polityków i giełdowymi wykresami kryje się „głębokie państwo” (ang. deep state) – miejsce, gdzie prawdziwe decyzje zapadają w półmroku gabinetów służb specjalnych. Najbardziej uderzającym i jednocześnie najbardziej przerażającym aspektem tej książki jest obraz inwigilacji. Gajdziński nie bawi się w gadżety rodem z Jamesa Bonda. Pokazuje inwigilację jako system naczyń połączonych, w którym nasze cyfrowe ślady – od historii wyszukiwania, przez geolokalizację, aż po prywatne wiadomości – są walutą w rękach bezwzględnych graczy. Autor uświadamia nam, że w dobie powszechnej cyfryzacji prywatność stała się towarem luksusowym, a w zasadzie wręcz mitem. Każdy z nas jest „przezroczysty” dla tych, którzy dysponują odpowiednim oprogramowaniem i mandatem (lub jego brakiem) do zaglądania w cudze życie. W „Transakcji” agenci i oficerowie wywiadu nie są herosami ratującymi świat. To ludzie cyniczni, wyzuci z wyższych wartości, dla których jednostka jest jedynie pionkiem na wielkiej, geopolitycznej szachownicy. Gajdziński mistrzowsko oddaje atmosferę paranoi. Czytając, niemal fizycznie czujemy oddech agentów na karku głównych bohaterów. Wpływy służb sięgają tu wszędzie: od redakcji największych gazet, przez rady nadzorcze korporacji, aż po sypialnie najważniejszych osób w państwie. To, co w powieści przeraża najbardziej, to łatwość, z jaką można zniszczyć człowieka. Wystarczy jeden spreparowany dowód, jedna taśma, która wyciekła do mediów, czy umiejętnie podsycona plotka, by życie bohatera legło w gruzach. Autor pokazuje, że „transakcja” w tytule nie dotyczy tylko pieniędzy – to przede wszystkim handel ludzkim losem, lojalnością i godnością. Warsztat Piotra Gajdzińskiego zasługuje na najwyższe uznanie. Autor pisze konkretnie, bez zbędnych ozdobników, co dodaje opowieści surowego, wręcz dokumentalnego charakteru. Dzięki temu, że autor przez lata obserwował polską scenę polityczną z bliska, opisywane przez niego mechanizmy korupcji, szantażu i manipulacji brzmią boleśnie wiarygodnie. Czytelnik cały czas zadaje sobie pytanie: „ile z tego wydarzyło się naprawdę?”. Granica między literacką fikcją a reportażem śledczym niebezpiecznie się tu zaciera. Powieść jest skonstruowana w sposób niezwykle dynamiczny. Krótkie rozdziały, szybkie cięcia i wielowątkowość sprawiają, że książkę czyta się jednym tchem. Jednak to nie akcja jest tu najważniejsza, a ta narastająca w czytelniku duszność – poczucie, że jesteśmy obserwowani i że system, w którym żyjemy, w każdej chwili może obrócić się przeciwko nam. „Transakcja” to lektura obowiązkowa dla każdego, kto chce zrozumieć, jak może wyglądać współczesna walka o wpływy. To thriller, który zostawia w czytelniku trwały ślad i każe dwa razy zastanowić się przed odebraniem nieznajomego numeru czy wysłaniem poufnego maila. Gajdziński stworzył dzieło, które jest doskonałą rozrywką, ale przede wszystkim poważnym ostrzeżeniem. Pokazuje, że najgroźniejszymi drapieżnikami nie są ci, których widzimy w świetle jupiterów, ale ci, którzy operują w mroku, trzymając w rękach nasze dane i nasze sekrety. To książka, która wciąga jak bagno i nie puszcza jeszcze długo po przewróceniu ostatniej strony. Jeśli szukacie mocnej, inteligentnej sensacji, która nie boi się dotykać najmroczniejszych zakamarków współczesności – „Transakcja” jest wyborem idealnym.