Uprzedzenie

Każdy nowy debiut przyjmuję do czytania ze szczególnym zainteresowaniem. Może uda mi się przeczytać książkę, która na długo zostanie mi w pamięci? Może będzie hitem i autor wkrótce będzie w czołówkach bestsellerów? A może powieść nie zdobędzie serca czytelników? No właśnie. Nie wiemy, czego można się spodziewać. Tm razem w mojej ręce trafiła książka pt. Uprzedzenie, której autorem jest pan Krzysztof Arkadiusz Rędzio. Debiutant na rynku wydawniczym urodził się w Stalowej Woli, studiował na Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Pracuje w sądzie, jest też przewodnikiem po Podziemnej Trasie Turystycznej w Sandomierzu. A wiadomo, jak Sandomierz, to od razu mam na myśli powieści pana Michała Śmielaka. Pomyślałem sobie, że będę mógł przy okazji porównać warsztaty autorów — debiutanta i pisarza, który święci triumfy, przy wydawaniu kolejnych powieści. Prywatnie pan Krzysztof lubi, i tu nie będzie oryginalny, książki o tematyce sensacyjno-przygodowej. Jego pasją są skoki narciarskie. Jak wynika z jego biogramu na skrzydełku, z dużym prawdopodobieństwem jest rekordzistą Stalowej Woli w długości skoku narciarskiego, który według niepotwierdzonych źródeł wynosi 8 metrów. Ten wyczyn został osiągnięty na skoczni w Gilowicach. Dodatkowo uwielbia fotografię. Okładka, jej kolory, tworzą mroczną aurę. Czerń i czerwone akcenty powodują, że od razu możemy spodziewać się mrocznej powieści. Dodatkowo w jej centrum można dostrzec człowieka, który schodzi po schodach w ten wszech panujący mrok. Całość sugeruje, że możemy tutaj liczyć się tajemniczą zagadką, może też morderstwem w ciemnym zaułku? To zdradzi Wam czwarta strona okładki, z której dowiemy się, co takiego wydarzyło się w Sandomierzu. Przejdźmy zatem do fabuły i bohaterów. Akcja rozgrywa się współcześnie we wspomnianym Sandomierzu, a osią zdarzeń jest Podziemna Trasa Turystyczna w tym mieście. Miejsce to jest jedną z największych atrakcji miasta, zwanego często "Małym Rzymem", ze względu na położenia miasta na siedmiu wzgórzach, podobnie jak stolica Włoch. Trasa ta liczy 470 metrów, a na jej drodze spotkamy różne ekspozycje związane z historią miasta, w tym legendę dotyczącą Haliny Krępianki i ocaleniu grodu przed Tatarami w XIII wieku. Może rzecz, trasa bohaterem? Nie, nie! Bohater ginie już na samym początku... W mrocznym zaułku trasy znaleziono zwłoki lokalnej przewodniczki, Ukrainki, Oksany Pyłypczuk. Kto mógł dopuścić się tej makabrycznej zbrodni? Warto dodać, że Oksana była jednym z najlepszych przewodników po tym obiekcie. No ale była Ukrainką i była światkiem Jehowy. Właśnie te dwie rzeczy nie dają spokoju... autorowi. Przez policjantów, którzy szukają winnego zbrodni (winnej?), komisarza Grzegorza Mielnickiego i jego pomocnika, Łukasza Leśniewskiego. Przecież stosunek do Ukraińców nie wszędzie i nie przez wszystkich jest respektowany, a i świadkowie Jehowy nie cieszą się sympatią. Czy te czynniki mogą mieć wpływ na zaistniałą sytuację? Wydaje się, że śledczy zbyt powolnie rozwiązują sprawę. Wydaje się również, że każdy może być sprawcą, ale każdy ma solidne alibi. Do czasu. Debiut pana Rędzio, udany, może jeszcze brakuje tutaj fajerwerków, ale trzeba przyznać, że książkę czyta się bardzo dobrze. Istotnym elementem jest też wiedza o Sandomierzu i miejsca, które dobrze znamy z podróżniczych eskapad. Dobry styl, postaci skrojone do spraw, które chciał autor uwypuklić, niebanalne zakończenie. To dobry debiut, polecam serdecznie.

Czy zdarzyło Ci się kiedyś spojrzeć na kogoś i w ułamku sekundy przypisać mu historię, intencje, winy - zanim wypowiedział choćby jedno słowo? „Uprzedzenie” Krzysztofa Arkadiusza Rędzio nie tylko zmusza, by zadać sobie to pytanie. Ono wraca z każdą stroną tej mrocznej, precyzyjnie skonstruowanej opowieści, która zaczyna się tam, gdzie kończy się światło - w podziemiach Sandomierza, pośród chłodu, kamienia i śladów krwi. Pewnego dnia w jednej z odnóg Podziemnej Trasy Turystycznej odnalezione zostają zwłoki młodej Ukrainki - Oksany Pyłypczuk. Członkini wspólnoty świadków Jehowy. Przyjechała tu za pracą, za lepszym życiem? A może przed czymś uciekała? Śledztwo z pozoru proste - ktoś zabłądził, upadł, zmarł. Ale tropy, zamiast się wyjaśniać, gmatwają się z każdą kolejną stroną. Ktoś kłamie. Ktoś zaciera ślady. Ktoś nie chce, by prawda ujrzała światło dzienne. W tę duszną, pełną niedopowiedzeń atmosferę wkraczają komisarz Mielnicki i sierżant Leśniewski. Ten duet jest jak zderzenie starej szkoły z nowym spojrzeniem - doświadczenie i rutyna kontra zapał i świeżość. Ale w tej sprawie nie ma miejsca na błędy. Śmierć Oksany to dopiero początek. „Uprzedzenie” to rasowy thriller, który nie idzie na skróty. Rędzio nie serwuje czytelnikowi łatwych odpowiedzi, zamiast tego każe przyglądać się światu uważnie, z dystansu, ale też z niepokojem. Czy ofiara została wybrana przez przypadek? A może miała coś wspólnego z własnym losem? Czy uprzedzenia społeczne, religijne, narodowościowe mogą stać się bronią? Z każdą kolejną stroną autor coraz wyraźniej uświadamia mi, że nie da się zrozumieć tej historii bez spojrzenia głębiej - pod powierzchnię pozorów, konwenansów i ocen. Bez uświadomienia sobie, jak łatwo przychodzi nam oceniać ludzi na podstawie ich pochodzenia, wyznania, sposobu życia. I jak bardzo może to być niebezpieczne. Mocnym atutem książki jest miejsce akcji - Sandomierz nie jest tu tylko tłem, ale jednym z bohaterów. Ze swoimi podziemiami, tajemnicami, zaskakującą historią i kontrastem pomiędzy turystycznym światkiem nad ziemią a mrokiem pod nią. To doskonały wybór na thriller - miasto pełne legend i zakamarków, które tu ożywają. Styl Rędzio jest precyzyjny, momentami wręcz surowy, ale przez to autentyczny. Nie ma tu miejsca na zbędne ozdobniki - każde słowo coś znaczy. I to działa. Zwłaszcza w momentach konfrontacji, gdy napięcie rośnie, a ja nie byłam w stanie oderwać się od książki nawet na chwilę. To nie jest tylko opowieść o morderstwie. To także refleksja o tym, jak łatwo manipulować opinią publiczną, jak szybko rodzi się nienawiść i jak cienka granica oddziela społeczne milczenie od społecznego przyzwolenia. Ocena: 8.5/10 – za klimat, który nie opuszcza długo po lekturze, za fabularną gęstość i za odwagę w podejmowaniu trudnych tematów.