Brandon Sanderson i jego liczne książki. W jakiej kolejności je czytać?

Brandon Sanderson to jeden z najbardziej znanych amerykańskich pisarzy fantasy. Wiele stworzonych przez niego powieści i nowel rozgrywa się w alternatywnym wszechświecie Cosmere, składającym się z wielu zamieszkałych planet. Pisarz zadebiutował w 2006 roku, a od tego czasu wydaje kilka książek rocznie. W efekcie jest już autorem blisko 80 tytułów, co nastręcza czytelnikom niemałych trudności. Pozostaje więc zapytać, w jakiej kolejności sięgać po książki Sandersona?

Książki Sandersona można czytać na kilka sposobów. Niektórzy są zwolennikami chronologii ich wydawania (informacje znajdziesz przy tytułach cykli), inni zwracają uwagę przede wszystkim na cykle. Taki podział znajdziesz również i w tym artykule. Sanderson wciąż wydaje nowe powieści, nowele czy opowiadania i w ten sposób dopisuje następne części do istniejących już cykli lub wprowadza wątki, które dotychczas się nie pojawiały, „wciskając” kolejny tom pomiędzy te już istniejące. Stąd też sposób czytania zgodny z cyklami wydaje się najbardziej wygodny. Dzięki temu można poznać wątki i bohaterów zaangażowanych w konkretny cykl, bez pomijania najważniejszych szczegółów.

Cykle również można wybierać w sposób chronologiczny lub dowolny. Trzeba jednak pamiętać, że oprócz nich pojawia się całkiem dużo powieści i opowiadań niezwiązanych z żadnym cyklem. Jeśli nie są one zaliczane do któregoś z nich, to można sięgnąć po nie w dowolnej kolejności, choćby z chęci zapoznania się ze stylem autora.

Trzeba też wziąć pod uwagę, że Sanderson nadal pisze. Stąd też powstają nowe cykle oraz rozrastają się te już istniejące. W poniższych listach znajdziesz tylko te, które składają się z przynajmniej dwóch książek przetłumaczonych na język polski. Autor rozpoczął kilka kolejnych cykli, ale aktualnie składają się one tylko z pierwszego tomu lub kolejne nie zostały jeszcze przetłumaczone. Z tego powodu zostały one tu pominięte, by nie nastręczać czytelnikom dodatkowych trudności.

Problem pojawia się w chwili, w której czytelnicy chcą przeczytać TYLKO te powieści, które rozgrywają się w Cosmere. Autor lubi się z nami bawić. Efektem tego jest jednoczesne tworzenie kilku cykli. Z tego powodu utrzymanie właściwej kolejności staje się faktycznym problemem.

W Internecie można znaleźć dużo różnych wykresów, które mają podpowiadać kolejność czytania książek Sandersona. Niestety i one różnią się między sobą, co budzi jeszcze więcej wątpliwości. Niektórzy proponują bowiem czytanie zgodne z chronologią, inni rozwojem fabuły czy losami bohatera tak, by nic nie spoilerować. Dlatego tutaj znajdziesz dwa rodzaje podziałów: jeden zgodny z cyklami (wybieraj je dowolnie, jeśli nie zależy Ci tylko na Cosmere) i drugi najbardziej wygodny dla Cosmere. Sam Sanderson twierdzi, że przygodę z jego książkami najlepiej rozpocząć od „Elantris”.

Przy tak rozbudowanym Uniwersum oraz wciąż rozwijających się cyklach, których Sanderson jest autorem i współautorem można mieć wrażenie, że łatwo się pogubić. I faktycznie, jeśli ktoś nie nawykł do fantastyki to już samo „przestawienie się” na świat wykreowany przez autora może być wyzwaniem. Jednak trzeba też dodać, że powolne odkrywanie Cosmere nie stwarza szczególnych trudności. Jest raczej przyjemną przygodą, w której czytelnik samodzielnie zaczyna odkrywać pewne zależności między wydarzeniami czy rozwojem konkretnej postaci. I choć czasem można przeoczyć pewne fakty, to jednak większość z nich zostanie dostrzeżona. Dlatego też nie warto nadmiernie stresować się idealną kolejnością czy dopasowaniem cykli i każdej powieści oraz opowiadania do narzuconej z zewnątrz kolejności, jakiej nie podaje nawet sam autor.

Cykl rozpoczyna się powieścią, która przenosi czytelnika do zniszczonego kraju, gdzie przez tysiąc lat nie kwitły kwiaty, a wszystko było zasypane popiołem. Swoją władzę sprawował Ostatni Imperator, który lubował się w terrorze, jaki stosował na skaa. Po tym czasie umieszczony w piekielnym więzieniu Ostatniego Imperatora pół-skaa z bliznami odkrywa w sobie nadzieję, a dzięki intrydze chce doprowadzić do obalenia władcy z tronu.

Pierwsza powieść w tym cyklu została wydana w 2006 roku, a najnowsza przetłumaczona na język polski w 2022. W jakiej kolejności warto czytać ten cykl?
• Tom 1 – „Z mgły zrodzony”
• Tom 2 – „Studnia wstąpienia”
• Tom 3 – „Bohater wieków”
• Tom 4 – „Stop prawa”
• Tom 5 – „Cienie tożsamości”
• Tom 6 – „Żałobne opaski”
• Tom 7 – „Zaginiony metal”

Tytułowe Elantris to piękne, magiczne miasto zamieszkane przez istoty wykorzystujące swoje moce do pomagania ludowi Arelonu. Każda z istot była wcześnie człowiekiem, dopóki nie dotknęła ich magia. A jednak po dziesięciu latach ona zawiodła…

W tym cyklu znajdziesz dwie powieści:

• Tom 1 – „Elantris”
• Tom 1,5 – „Dusza cesarza”

Cykl rozpoczyna się jedną z najsłynniejszych powieści autora, „Drogą Królów”. To licząca ponad 1100 stron powieść, która wprowadza czytelników w cykl oraz jest istotną książką w serii Cosmere. Wydarzenia w tym cyklu rozgrywają się na planecie Roshara, która składa się z jednego kontynentu podzielonego przez ludy o całkowicie odmiennych kulturach. Narracja zostaje poświęcona kilku postaciom: wojownikowi, niewolnikowi, arystokratce i władcy. Planeta niszczy w zarodku wszelkie przejawy życia, a ludzie za wszelką cenę starają się na niej przetrwać.

W skład cyklu wchodzą:

• Tom 1 – „Droga królów”
• Tom 2 – „Słowa światłości”
• Tom 2,5 – „Tancerka Krawędzi”
• Tom 3,1 – „Dawca Przysięgi. Część 1”
• Tom 3,2 – „Dawca Przysięgi. Część 2”
• Tom 3,5 – „Odprysk Świtu”
• Tom 4,1 – „Rytm Wojny. Część 1”
• Tom 4,2 – „Rytm Wojny. Część 2”

Cykl rozpoczyna się powieścią, w której superbohaterowie stają się przekleństwem dla ludzkości. Za sprawą impulsu zwyczajni ludzie zaczęli zmieniać się, rozwijać w sobie nowe umiejętności i stawać się Epikami, nieprzyjaciółmi zwykłego człowieka. Ich największym pragnieniem jest sprawowanie władzy. Przypada ona Stalowemu Sercu. To Imperator, który potrafi kontrolować żywioły. Nie wie jednak, że jest ktoś, kto zna jego sekret i może odebrać mu władzę…

Do cyklu należą:

• Tom 1 – „Stalowe serce”
• Tom 1,5 – „Mitosis”
• Tom 2 – „Pożar”
• Tom 3 – „Calamity”

Cykl komiksowy przenosi czytelników na planet Taldain, na której legendarni mistrzowie ujarzmiają swoje umiejętności. Niestety zostają oni wymordowani, a najsłabszy wśród nich wierzy, że jako jedyny przetrwał. Zostaje otoczony przez wrogów, lecz zawiera niespodziewany sojusz z kobietą, która również posiada swoje tajemnice…

W tym cyklu znajdziesz:

• Tom 1 – „Biały piasek #1”
• Tom 2 – „Biały piasek #2”
• Tom 3 – „Biały piasek #3”

Ten cykl został stworzony z myślą nie tylko o dorosłych, ale i dziecięcych miłośnikach fantastyki. Znajdują się w nim nieco „lżejsze” historie, a głównym bohaterem jest nastolatek wychowywany przez rodziców zastępczych. Chłopiec wydaje się mieć szczególny talent do katastrof, a gdy w swoje trzynaste urodziny otrzymuje tajemniczy piasek, ten bardzo szybko zostaje skradziony przez dziwną organizację Bibliotekarzy…

W cyklu znajdziesz:

• Tom 1 – „Piasek Raszida”
• Tom 2 – „Kości skryby”
• Tom 3 – „Rycerze Krystalii”
• Tom 4 – „Zakon Rozbitej Soczewki”
• Tom 5 – „Mroczny talent”

Wyżej znajdziesz przede wszystkim powieści ograniczone cyklami przez autora. Pamiętaj jednak, że poza nimi powstawały również nowele czy opowiadania. Niektóre z nich nie doczekały się jeszcze polskiego tłumaczenia. Oprócz nich w księgarniach znajdziesz również inne książki, które nie wpisują się w żaden cykl. Jeśli nie zamierzasz zwracać uwagi na chronologię wydawania ani cykle, możesz spróbować sięgnąć tylko po te tytuły, które nawiązują do Cosmere. W jakiej kolejności warto to zrobić?

1. „Elantris”
2. „Nadzieja Elantris” – opowiadanie (wszystkie niewymienione w cyklach tytuły znajdziesz w antologiach z opowiadaniami)
3. „Z mgły zrodzony”
4. „Studnia zwątpienia”
5. „Bohater wieków”
6. „Rozjemca”
7. „Droga królów”
8. „Stop prawa”
9. „Jedenasty metal” – opowiadanie
10. „Dusza cesarza”
11. „Cienie dla ciszy w Lasach Piekła” – opowiadanie
12. „Słowa światłości”
13. „Szósty ze Zmierzchu” - opowiadanie
14. „Allomanta Jak i Czeluście Eltanii”- opowiadanie
15. „Cienie tożsamości”
16. „Żałobne opaski”
17. „Tajna historia” – opowiadanie
18. „Tancerka krawędzi”
19. „Dawca przysięgi”
20. „Biały piasek #1”
21. „Biały piasek #2”
22. „Biały piasek #3”
23. „Odprysk świtu”
24. „Rytm wojny”
25. „Zaginiony metal”
26. „Warkocz ze Szmaragdowego Morza”
27. „Yumi i Malarz Koszmarów”
28. „Słoneczny mąż”

Początkowo cykl miał liczyć 12 powieści, ale w trakcie powstawania kolejnych tomów jego autor (Robert Jordan) zmarł. O dokończenie cyklu poproszono Sandersona, który dopisał jeszcze kilka kolejnych części (tomy 12-14). Jeśli chcesz poznać cały cykl od początku, to sięgaj po tytuły w takiej kolejności:

• Tom 0 – „Nowa wiosna”
• Tom 1 – „Oko świata”
• Tom 2 – „Wielkie polowanie”
• Tom 3 – „Smok odrodzony”
• Tom 4 – „Wschodzący cień”
• Tom 5 – „Ognie niebios”
• Tom 6 – „Triumf chaosu”
• Tom 6,5 – „Triumf chaosu” cz. 2
• Tom 7 – „Korona mieczy”
• Tom 8 – „Ścieżka sztyletów”
• Tom 9 – „Dech zimy”
• Tom 10 – „Rozstaje zmierzchu”
• Tom 11 – „Gilotyna marzeń”
• Tom 12 – „Pomruki Burzy”
• Tom 13 – „Bastiony mroku”
• Tom 14 – „Pamięć światłości”