„Diuna” – jak czytać tę serię? Ile książek należy do Uniwersum?

Za sprawą ekranizacji „Diuny” zrobiło się głośno o książkach, które liczą blisko 60 lat. Dopiero po upływie kilku dziesięcioleci czytelnicy przypomnieli sobie o fenomenalnych powieściach science fiction, a kolejne pokolenia miłośników książek zastanawiają się, w jakiej kolejności sięgać po tytuły z tego Uniwersum. I tutaj sprawa nieco się komplikuje.

Początkowo „Diuna” wychodziła spod pióra Franka Herberta, który zdążył napisać sześć pełnych powieści. Niestety pracując nad siódmą zmarł. Pozostawił jednak po sobie wiele szkiców, dzięki którym jego syn Brian we współpracy z Kevinsem J. Andersonem dopisał kilkanaście kolejnych. Tym samym autorzy stworzyli kilka kolejnych cykli, które ukazują wydarzenia rozgrywające się przed tymi opisanymi przez Herberta, po nich oraz pomiędzy. I to rodzi komplikacje.

Początkowo wydawcy nie chcieli publikować książek Herberta, przez co ten wydawał swoje teksty w prasie. Jednak ogromne zainteresowanie ówczesnych czytelników sprawiło, że z czasem Herbert mógł cieszyć się widokiem swoich tekstów w grubej oprawie. „Diuna” miała swoją premierę w 1965 roku, a cztery lata później w księgarniach pojawiła się druga powieść. Z tego powodu zdania czytelników są podzielone.

Niektórzy uważają, że książki należy czytać zgodnie z chronologią ich wydawania. To niestety rodzi pewne komplikacje, ponieważ powstające później tytuły ukazują wątki rozgrywające się wiele lat przed tymi opisywanymi wcześniej. Jeśli jednak i Ty wolisz taki sposób, to przy każdym tytule znajdziesz rok jego wydania. Innym, bardziej popularnym sposobem jest czytanie książek cyklami, zgodnie z czasem fabularnym i chronologią opisywanych zdarzeń.

Cykl jest trylogią, która przenosi czytelników tysiące lat przed wydarzenia, które rozgrywają się w sześciu książkach napisanych przez Franka Herberta. Opowiada o walkach między ludźmi, a myślącymi maszynami. Trylogia składa się z książek:

• Tom 1 - „Dżihad Butleriański” (2002)  – walki między ludźmi i maszynami dobiegają końca. Demoniczny komputerowy wszechumysł z podlegającymi mu Tytanami i robotami zyskują przewagę. Ludziom musi wystarczyć ich wyobraźnia, współczucie i niegasnąca nadzieja. Tymczasem na odległej planecie Arrakis kupcy odkrywają melanż, dobrodziejstwo nowej przyprawy.
• Tom 2 - „Krucjata przeciw maszynom” (2003) – minęły tysiące lat, odkąd uciskani Wędrowcy przybyli na pustynną planetę Arrakis i stali się słynnymi, najlepszymi wojownikami we wszechświecie, czyli Fremenami. Ucieczka dała początek śmiertelnej wendecie…
• Tom 3 - „Bitwa pod Corrinem” (2004) – tysiące lat temu we wszechświecie doszło do dżihadu przeciw myślącym maszynom. Wolni ludzi przeciwstawili się władzy komputerów. Mija sześć dekad od śmierci przywódczyni dżihadu, gdy demoniczny wszechumysł rozprzestrzenia wirusa, który zaczyna dziesiątkować ludzkość.

„Wielkie Szkoły Diuny” to kolejna trylogia, którą rozpoczyna książka opisująca wydarzenia blisko 80 lat po bitwie pod Corrinem. W tym cyklu zostaje opisane narodzenie się Nowego Imperium i tego, w jaki sposób się ono rozwijało. Trylogia składa się z:

• Tom 1 – „Zgromadzenie żeńskie z Diuny” (2012) – Nowe Imperium się kształtuje, a kilkanaście tysięcy światów wspólnie się skupiło. Jednak nadal trwa niepewność oraz niechęć do jakiejkolwiek technologii. We wszechświecie powstają i umacniają się najważniejsze szkoły. Zgromadzenie żeńskie chce wywrzeć istotny wpływ na rodzące się Imperium. Musi jednak walczyć o przetrwanie, bo wychodzi na jaw, że przewodzące nim Matki wykorzystują zakazane komputery…
• Tom 2 – „Mentaci Diuny” (2014) – kuleją wszystkie dziedziny, w których niegdyś wykorzystywano komputery. Na niechęci do maszyn zyskuje Szkoła Mentatów, która rozwija zdolności mentalne. Jednak jej założyciel wciąż przechowuje pamięć swojego przyjaciela Erazma, który dawniej był robotem. Ludzie muszą podjąć wyzwanie, bo inaczej ponownie pogrążą się w niewiedzy.
• Tom 3 – „Nawigatorzy Diuny” (2015) – sto lat po fatalnych rządach Salvadora Corrino ludzkość zdąża do kolejnego konfliktu. Fanatycy zagrażają ludziom, a niechęć do maszyn nie maleje. Roderick Corrino próbuje mądrze władać i nie chce doprowadzić do walk. Jednak zgromadzenie żeńskie niespodziewanie rośnie w siłę.

Kolejna trylogia opowiada o trzech bardzo ważnych rodach we wszechświecie, które starają się umacniać swoje siły, walczą o przetrwanie i w ciszy realizują plany eugenicznie, które mają im umożliwić przewagę. W cyklu znajdują się:

• Tom 1 – „Ród Atrydów” (1999) – planowanie przejęcie Ixa się udaje, a ród Verniusów chroni się na Kaladanie. Po śmierci Paulusa Atrydy ich los staje się niepewny. Młody Leo Atryda musi dbać nie tylko o nich, ale i o swój ród. W tym samym czasie na dalekim Arrakis prace planetolog rozpoczyna przełomowe prace, a Bene Gesserit zakańcza swój eugeniczny plan.
• Tom 2 – „Ród Harkonnenów” (2000) – Corrino umacnia swą władzę i czerpie melanż z zarządzanej przez Harkonnenów Arrakis. W tym samym czasie na Ixie trwają prace nad wyprodukowaniem sztucznej przyprawy. Do największych graczy w galaktyce dołącza Bene Gesserit, a siostry gromadzą tajne informacje, wpływają na politykę i w ciszy kontynuują własny plan eugeniczny.
• Tom 3 – „Ród Corrinów” (2001) – na Ixie zakańczają się prace nad przyprawą, a kolejnym planetom we wszechświecie grozi atak, w tym też Arrakis. Tymczasem na Kaitainie żeńskie zgromadzenie jest bliskie kulminacji swojego eugenicznego planu dzięki Jessice.

To najnowszy cykl, z którego ostatnia powieść pojawiła się w księgarniach w 2022 roku. Opowiada o władcach Kaladanu, ich rodzinie, wyborach oraz walkach o wpływu u Imperatora. Trylogia składa się z:

• Tom 1 – „Książę Kaladanu” (2020) – Leto Atryda to spokojny władca Kaladanu, o którym praktycznie nic nie wiadomo. Wrogowie nie rozumieją, jak władca niewielkiej i nieważnej planety zaskarbił sobie łaski u samego Imperatora. Leto jest otoczony przez niewidzialnych wrogów i musi wybrać, czy władza jest ważniejsza od bezpieczeństwa jego rodziny.
• Tom 2 – „Pani Kaladanu” (2021) – spór między rodem Atrydów i Harkonnenami nabiera rozpędu. Tymczasem Jessica zostaje osądzona i musi wybrać Leto i Paula lub te, które ją wychowały. Jednocześnie władca Kaladanu próbuje swoich sił w międzynarodowej polityce.
• Tom 3 – „Dziedzic Kaladanu” (2022) – zaledwie czternastoletni Paul wkracza w świat polityki, gdy jego ojciec angażuje się na rzecz Wspólnoty Szlacheckiej. Tymczasem Jessica zostaje odwołana z Kaladanu i wysłana do innego szlachcica.

Oba cykle łączą się ze sobą, ponieważ pomiędzy tomami „Kronik” chronologicznie rozgrywają się wydarzenia z Herosów. Same „Kroniki” to oryginalny sześcioksiąg napisany przez pierwszego autora serii, Franka Herberta. W tych cyklach znajdziesz aż osiem powieści:

• Tom 1 – „Diuna” (1965) – z rozkazu Imperatora Atrydzi zajmują Arrakis, zarządzaną dotychczas przez Harkonnenów. Jednak zwycięstwo księcia Leto jest ukartowane i było wcześniej zaplanowane. W odpowiedzi na atak Harkonnenów i Imperium książę Paul zajmuje imperialny tron i staje na czele Diuny.
• Tom 2 – „Paul z Diuny” (2008) – Paul Atryda włada wszechświatem. Jednak jego droga do władzy jest długa i bardzo męcząca, a wokół niego pełno spiskowców i wrogów. Władca musi zastanowić się nad wizją przyszłości ludzkości oraz stawić czoła trwającej świętej wojnie.
• Tom 3 – „Mesjasz Diuny” (1969) – Fremeni pokonali Harkonnenów, a Paul poślubił księżniczkę Irulanę oraz zasiadł na tronie Imperium. Pustynia Arrakis nazywana Diuną stała się stolicą. Tymczasem Gildia Kosmiczna i Bene Gesserit spiskują przeciwko nowej władzy.
• Tom 4 – „Wichry Diuny” (2009) – po stracie swojej ukochanej Paul porzuca Imperium i odchodzi na pustynię. Władzę przejmuje jego siostra Alia, zwana Złym Duchem. Imperium rozrywają wewnętrzne konflikty, a władczyni jest wyjątkowo okrutna. Alia zraża do siebie nawet własną matkę oraz dawnych przyjaciół swojego brata.
• Tom 5 – „Dzieci Diuny” (1976) – mija dziewięć lat, odkąd Paul porzuca władzę i przejmuje ją Alia. Jednak na drodze do pełni władzy wciąż stoją prawowici następcy, Leto i Ganima. Dzieci są też zagrożeniem dla Corrinów, odwiecznych wrogów Atrydów. Bliźnięta podejmują walkę na wielu frontach.
• Tom 6 – „Bóg Imperator Diuny” (1981) – Alia została pokonana, a Leto II przejął władzę i wprowadził Imperium na Złoty Szlak. Trzy i pół tysiąca lat narzuconego spokoju wiele zmieniło. Bene Gesserit, Gildia Kosmiczna, Tleilaixanie i Ixanie są trzymani w ryzach groźbą odcięcia im melanżu. I są gotowi zrobić wiele, by pozbyć się człowieka, który tego pilnuje.
• Tom 7 – „Heretycy Diuny” (1983) – mija półtora tysiąca lat od śmierci Boga Imperatora. Imperium już nie istnieje, a jednak władza Leto II wciąż kładzie się cieniem na Gesserit, Ixanach i Tleilaixanach. Gesserit knuje spisek…
• Tom 8 – „Kapitularz Diuną” (1985) – Bene Gesserit planują wznowić zbiory melanżu i zdobyć dominującą pozycję we wszechświecie. Jednocześnie trwa walka z czasem, a Dostojne Matrony boją się swojej śmierci.

Ten cykl aktualnie zamyka całą serię i jest najnowszy pod względem chronologii wydarzeń rozgrywających się w Uniwersum. Składa się tylko z dwóch książek:

• Tom 1 – „Łowcy Diuny” (2006) – Dostojne Matrony zniszczyły Rakis i prawie wszystkie planety Tleilaxan. W galaktyce znów pojawia się widmo głodu przyprawy. To ogromna szansa dla Kapitularza, na którym żyją czerwie. Wewnętrzne walki Gildii i Dostojnych Matron odwracają uwagę od wroga z zewnątrz.
• Tom 2 – „Czerwie Diuny” (2007) – zbliża się Kralizek, ogromna bitwa na końcu wszechświata. Matka Dowodząca mobilizuje ludzi do walki i jednocześnie maskuje tarcia w zgromadzeniu. Zostaje podjęty rozpaczliwy wysiłek, którego ceną jest uratowanie rodzaju ludzkiego.